Τι είναι το εξάρθρημα επιγονατίδας;

Η επιγονατίδα είναι το μικρό οστό στο πρόσθιο μέρος του γόνατος που λειτουργεί ως “τροχαλία”, διευκολύνοντας τη λειτουργία του τετρακεφάλου μυός. Φυσιολογικά, κινείται μέσα σε μια αύλακα του μηριαίου οστού, την τροχιλία.

Εξάρθρημα επιγονατίδας συμβαίνει όταν η επιγονατίδα βγαίνει εκτός της φυσιολογικής της θέσης — συνήθως προς τα έξω (έξω πλάγια μετατόπιση).
Όταν το πρόβλημα επαναλαμβάνεται ή υπάρχει αίσθημα “φεύγει το γόνατο”, τότε μιλάμε για αστάθεια επιγονατίδας.

Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου

Η αστάθεια της επιγονατίδας είναι συνήθως πολυπαραγοντική. Διακρίνουμε:

Τραυματικά αίτια

• Στροφική κάκωση γόνατος
• Άμεσο χτύπημα
• Απότομη αλλαγή κατεύθυνσης (π.χ. σε ποδόσφαιρο, μπάσκετ)

Το πρώτο επεισόδιο εξαρθρήματος είναι συχνά τραυματικό.

Ανατομικοί προδιαθεσικοί παράγοντες

• Ρηχή τροχιλία μηριαίου (trochlear dysplasia)
• Υψηλή θέση επιγονατίδας (patella alta)
• Αυξημένη γωνία Q
• Υπερβολική χαλαρότητα συνδέσμων
• Βλαισογονία (γόνατα προς τα μέσα)

Ρήξη του MPFL

Ο σημαντικότερος σταθεροποιητής της επιγονατίδας είναι ο έσω μηροεπιγονατιδικός σύνδεσμος (MPFL – Medial Patellofemoral Ligament). Στο πρώτο εξάρθρημα, σχεδόν πάντα υφίσταται ρήξη.

Κλινική Εικόνα

Η συμπτωματολογία εξαρτάται από το αν πρόκειται για πρώτο επεισόδιο ή χρόνια αστάθεια.

Οξύ εξάρθρημα:

• Έντονος πόνος
• Παραμόρφωση γόνατος
• Αδυναμία φόρτισης
• Οίδημα (αιμάρθρωση)
• Αίσθηση “βγήκε το γόνατο”

Σε αρκετές περιπτώσεις η επιγονατίδα επανέρχεται αυτόματα.

Χρόνια αστάθεια:

• Υποτροπιάζοντα επεισόδια “γλιστρήματος”
• Αίσθημα αστάθειας
• Πόνος κατά την κάθοδο σκάλας
• Δυσκολία σε βαθύ κάθισμα
• Φόβος επανεξαρθρήματος

Η χρόνια αστάθεια μπορεί να οδηγήσει σε φθορά χόνδρου και πρώιμη αρθρίτιδα.

Διάγνωση

Η σωστή διάγνωση είναι καθοριστική για την επιλογή θεραπείας.

Κλινική εξέταση

• Δοκιμασία apprehension (φόβος εξαρθρήματος)
• Έλεγχος χαλαρότητας
• Αξιολόγηση ευθυγράμμισης κάτω άκρου

Απεικονιστικός έλεγχος

Ακτινογραφίες

• Έλεγχος ευθυγράμμισης
• Αναγνώριση παρεκτόπισης

Μαγνητική Τομογραφία

Η εξέταση εκλογής για:

• Ρήξη MPFL
• Οστεοχόνδρινες βλάβες
• Ανατομικές ανωμαλίες
• Εκτίμηση τροχιλίας

Σε εξειδικευμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και αξονική τομογραφία για μέτρηση TT-TG απόστασης.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από:

• Αν πρόκειται για πρώτο επεισόδιο ή υποτροπές
• Την ύπαρξη ανατομικών παραγόντων
• Την ηλικία και το επίπεδο δραστηριότητας

Συντηρητική Θεραπεία

Ενδείκνυται κυρίως:

• Στο πρώτο εξάρθρημα
• Όταν δεν υπάρχουν σοβαρές οστεοχόνδρινες βλάβες

Περιλαμβάνει:

Ακινητοποίηση

Με ειδικό νάρθηκα για 2–3 εβδομάδες.

Φαρμακευτική αγωγή

Αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά.

Φυσικοθεραπεία

• Ενδυνάμωση έσω πλατέος (VMO)
• Ιδιοδεκτική προπόνηση
• Βελτίωση ελέγχου ισχίου
•  Ειδικές επιγονατιδικές επιδέσεις ή νάρθηκες

Ποσοστό υποτροπής μετά από συντηρητική θεραπεία μπορεί να φτάσει 30–50%, ιδιαίτερα σε νεαρούς ασθενείς με ανατομικές ιδιαιτερότητες.

Χειρουργική Θεραπεία

Ενδείκνυται όταν:

• Υπάρχουν υποτροπιάζοντα εξαρθρήματα
• Συνυπάρχουν σημαντικές ανατομικές ανωμαλίες
• Υπάρχουν οστεοχόνδρινες βλάβες
• Ο ασθενής είναι αθλητής υψηλών απαιτήσεων

Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι εξατομικευμένη.

Σύγχρονες Τεχνικές

Ανακατασκευή MPFL

Η πιο συχνή επέμβαση.
Αποκαθίσταται ο βασικός σταθεροποιητής της επιγονατίδας με μόσχευμα (συνήθως από τένοντα).

Οστεοτομία κνημιαίου κυρτώματος

Σε περιπτώσεις αυξημένης TT-TG απόστασης.

Τροχιλοπλαστική

Σε σοβαρή δυσπλασία τροχιλίας.

Αρθροσκοπική αποκατάσταση χόνδρου

Όταν υπάρχει χόνδρινη βλάβη.

📌 Στις σύγχρονες σειρές μελετών, η ανακατασκευή MPFL παρουσιάζει υψηλά ποσοστά επιτυχίας (>90%) με χαμηλά ποσοστά υποτροπής.

Δυναμική Αποκατάσταση του Έσω Καθεκτικού Συνδέσμου στο Εξάρθρημα Επιγονατίδας

Η αποκατάσταση του εξαρθρήματος επιγονατίδας πραγματοποιείται με τη πλέον σύγχρονη τεχνική που εφαρμόζει ο ιατρός Κρίθυμος Θωμάς, την δυναμική τεχνική. Η τεχνική αυτή δεν είναι ευρέως διαδεδομένη μιας και πρόκειται για την πλέον σύγχρονη χειρουργική μέθοδο αντιμετώπισης της αστάθειας της επιγονατίδας στις πρώτες μοίρες κάμψης. Εφαρμόζεται μόνο από ελάχιστους Ορθοπεδικούς στην Ελλάδα. Αντίθετα, η πλειοψηφία των Ορθοπεδικών χρησιμοποιεί την κλασική στατική τεχνική.
Το πρόβλημα με τη στατική τεχνική είναι ότι μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη τάση του μοσχεύματος και λάθος καθήλωση του στον μηρό. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μετεγχειρητικά πόνο στην επιγονατίδα και μακροπρόθεσμα αρθρίτιδα.
Με τη δυναμική τεχνική που εφαρμόζει ο ιατρός Κρίθυμος Θωμάς, μέσω μιας μικρής τομής, αποκολλάται ο ισχνός ή ο ημιτενοντώδης τένοντας. Με δεύτερη μικρή τομή στην έσω πλευρά της επιγονατίδας, δημιουργείται ένα τούνελ για τη μεταφορά του τένοντα πάνω από την περιοτονία του ραπτικού μυ και την καθήλωσή του στο 1/3 της επιγονατίδας στην έσω πλευρά. Έτσι, λόγω του ότι ο προσαγωγός είναι καμπτήρας μυς, κατά την κάμψη του γόνατος, ο τένοντας τραβιέται φυσικά, χωρίς να προκαλείται υπερβολική τάση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αρθρίτιδα ή πόνο.
Η επέμβαση στα χέρια ενός εξειδικευμένου και έμπειρου ιατρού, προσφέρει άριστο μετεγχειρητικό αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου.

Αποκατάσταση

Η αποκατάσταση είναι κρίσιμη.

• Βάδιση μερικής φόρτισης τις πρώτες εβδομάδες
• Σταδιακή ενδυνάμωση
• Επιστροφή σε αθλητισμό σε 4–6 μήνες (ανάλογα με την επέμβαση)

Η σωστή καθοδήγηση μειώνει τον κίνδυνο επανεξαρθρήματος.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε Ορθοπαιδικό;

• Αν το γόνατο “φεύγει”
• Αν έχετε επαναλαμβανόμενα επεισόδια
• Αν υπάρχει επίμονος πόνος μετά από εξάρθρημα
• Αν θέλετε να επιστρέψετε με ασφάλεια στον αθλητισμό

Η έγκαιρη αξιολόγηση προλαμβάνει μόνιμες βλάβες χόνδρου και πρώιμη αρθρίτιδα.

Συμπέρασμα

Η αστάθεια επιγονατίδας δεν είναι απλώς ένα “στραμπούληγμα”.
Είναι μια πάθηση με συγκεκριμένη παθομηχανική βάση, η οποία απαιτεί εξειδικευμένη αξιολόγηση και εξατομικευμένη θεραπεία.

Η σύγχρονη ορθοπαιδική προσφέρει αποτελεσματικές λύσεις — είτε συντηρητικές είτε χειρουργικές — με στόχο:

✔ Σταθερό γόνατο
✔ Αποκατάσταση λειτουργικότητας
✔ Πρόληψη μελλοντικής αρθρίτιδας
✔ Επιστροφή σε δραστηριότητες χωρίς φόβο

Αν αντιμετωπίζετε προβλήματα αστάθειας στο γόνατο, η σωστή διάγνωση είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα για την οριστική λύση.