Τι είναι η ρήξη του πετάλου των στροφέων;

Η άρθρωση του ώμου είναι η πιο κινητή άρθρωση του ανθρώπινου σώματος. Αποτελείται από την κεφαλή του βραχιονίου και την ωμογλήνη. Σε αντίθεση με άλλες αρθρώσεις, όπως το γόνατο ή το ισχίο, η άρθρωση του ώμου στηρίζεται μόνο σε μικρό βαθμό από οστικές δομές. Τη σταθερότητα της άρθρωσης εξασφαλίζουν κυρίως οι μύες, οι τένοντες και οι σύνδεσμοι, σε συνεργασία με τον αρθρικό θύλακο.

Μια ειδική ομάδα τεσσάρων τενόντων είναι υπεύθυνη για τη σταθερή και ισχυρή λειτουργία, καθώς και για τη συγκράτηση της κεφαλής του βραχιονίου μέσα στην ωμογλήνη. Αυτή η ομάδα τενόντων ονομάζεται πέταλο των στροφέων, επειδή περιβάλλει σαν μανσέτα την κεφαλή του βραχιονίου. Οι μύες του πετάλου των στροφέων (υποπλάτιος, υπερακάνθιος, υπακάνθιος και ελάσσων στρογγύλος) εκτείνονται από την ωμοπλάτη έως το βραχιόνιο και είναι υπεύθυνοι για την απαγωγή και την ανύψωση του βραχίονα, την έσω και έξω στροφή και τη σταθεροποίησή του στον κορμό.

Οι τένοντες αυτοί διέρχονται από έναν στενό οστικό χώρο μεταξύ της κεφαλής του βραχιονίου και του ακρωμίου. Με την πάροδο του χρόνου, μπορεί να εμφανιστούν φθορές, κυρίως στον τένοντα του υπερακανθίου μυός, χωρίς αρχικά να προκαλούν συμπτώματα. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να δημιουργηθεί ρήξη στον τένοντα, με τον τένοντα του υπερακανθίου να επηρεάζεται συχνότερα.

Αίτια: Πώς προκαλείται η ρήξη του πετάλου των στροφέων;

Υπάρχουν πολλές αιτίες για μια ρήξη στροφικού πετάλου.

• Τραυματική αιτία:
  Περίπου το 5-10% των ρήξεων των τενόντων στον ώμο παρατηρούνται σε νεότερα άτομα, ως αποτέλεσμα τραυματισμού ή ατυχήματος.
• Εκφυλιστική αιτία:
  Το 90-95% των περιπτώσεων οφείλονται σε εκφυλιστικές αλλαγές. Οι τένοντες έχουν ήδη υποστεί φθορά λόγω ηλικίας ή υπερβολικής χρήσης, χάνοντας τη σταθερότητά τους. Ακόμα και μια μικρή πτώση ή μια έντονη κίνηση μπορεί να προκαλέσει τη ρήξη ενός ήδη εξασθενημένου τένοντα.

Συμπτώματα: Ενδείξεις για ρήξη του πετάλου των στροφέων

Οι περισσότεροι ασθενείς με ρήξη του πετάλου των στροφέων αναφέρουν τα εξής συμπτώματα:

1. Πόνος:
   • Τραβηχτός ή διαπεραστικός πόνος στην περιοχή του ώμου, που μπορεί να ακτινοβολεί προς τον αυχένα ή το χέρι.
   • Ο πόνος είναι συχνά εντονότερος τη νύχτα, διαταράσσοντας τον ύπνο.
2. Μείωση κινητικότητας:
   • Σημαντική απώλεια της δυνατότητας ανύψωσης του βραχίονα μπροστά ή στο πλάι.
   • Περιορισμοί στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως το χτένισμα των μαλλιών ή η μεταφορά τσαντών.
3. Ατροφία μυών:
   • Η απουσία μυϊκής έλξης οδηγεί σε στάση αποφυγής (προστατευτική στάση).
   • Μακροχρόνια, μπορεί να παρατηρηθεί μυϊκή ατροφία στην περιοχή του ώμου.

Αυτά τα συμπτώματα οδηγούν σε σοβαρή επιδείνωση της ποιότητας ζωής, καθώς ακόμα και απλές καθημερινές δραστηριότητες γίνονται εξαιρετικά δύσκολες ή αδύνατες.

Διάγνωση

Διάγνωση: Πώς εντοπίζεται η ρήξη του πετάλου των στροφέων
Τα πρώτα σημάδια μιας ρήξης τένοντα εντοπίζονται μέσω των λεγόμενων λειτουργικών δοκιμασιών. Ο ιατρός αξιολογεί την κινητικότητα και τη δύναμη της άρθρωσης του ώμου σας. Σε περίπτωση ρήξης του πετάλου των στροφέων, είναι συνήθως αδύνατον να ανυψώσετε τον βραχίονά σας προς τα εμπρός ή στο πλάι. Επιπλέον, παρατηρείται συνήθως και απώλεια δύναμης. Πολλοί ασθενείς παραπονιούνται επίσης για νυχτερινούς πόνους, καθώς η κατάκλιση στην πληγείσα πλευρά γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.

Απεικονιστικές μέθοδοι για τη διερεύνηση της άρθρωσης του ώμου

Ακτινογραφία: Αξιολόγηση οστικών δομών

Οι ακτινογραφίες μας επιτρέπουν να εκτιμήσουμε με ακρίβεια τις οστικές δομές της άρθρωσης. Ωστόσο, δεδομένου ότι η ρήξη του πετάλου των στροφέων είναι τραυματισμός που αφορά μύες και τένοντες, απαιτούνται συχνά επιπλέον απεικονιστικές εξετάσεις. Παρ’ όλα αυτά, η ακτινογραφία είναι καθοριστική στη διάγνωση, καθώς επιτρέπει τη διαπίστωση εάν το πέταλο των στροφέων εξακολουθεί να συγκρατεί και να κεντράρει την κεφαλή του βραχιονίου στην ωμογλήνη. Αυτή η πληροφορία δεν μπορεί να ληφθεί μέσω της Μαγνητικής Τομογραφίας (MRT), ειδικά όταν ο ασθενής βρίσκεται σε κατάκλιση.

Υπερηχογράφημα και Μαγνητική Τομογραφία: Απεικόνιση μαλακών μορίων

Με τη βοήθεια του υπερηχογραφήματος και της Μαγνητικής Τομογραφίας , μπορούμε να αξιολογήσουμε την κατάσταση των μαλακών μορίων της άρθρωσης του ώμου σας.

• Υπερηχογράφημα:
  Μέσω αυτής της εξέτασης μπορούμε να απεικονίσουμε με ακρίβεια ρήξεις στο μυοτενόντιο πέταλο. Επιπλέον, μπορούμε να ανιχνεύσουμε τυχόν αλλοιώσεις των τενόντων .
• Μαγνητική Τομογραφία:
  Η Μαγνητική Τομογραφία παρέχει την πιο λεπτομερή απεικόνιση της πάσχουσας άρθρωσης. Με υψηλή ανάλυση, απεικονίζει τις τραυματισμένες δομές με ακρίβεια, επιτρέποντάς μας να διαγνώσουμε αξιόπιστα την έκταση του τραυματισμού.

Θεραπεία

Διάφοροι παράγοντες καθορίζουν τη θεραπεία

Η θεραπεία μιας ρήξης του πετάλου των στροφέων εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο βαθμός της βλάβης, η σοβαρότητα της τραυματικής βλάβης, η απώλεια αυτονομίας και η ηλικία του ασθενούς. Σε νεότερους ασθενείς ή σε περιπτώσεις πρόσφατων ρήξεων, η αποκατάσταση της σταθερότητας του ώμου γίνεται συχνά μέσω χειρουργικής επέμβασης. Αντίθετα, σε περιπτώσεις φθοράς που εμφανίζονται κυρίως σε ηλικιωμένους, οι οποίες προκαλούν ελάχιστα συμπτώματα, η χειρουργική αποκατάσταση εξετάζεται με προσοχή, λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές συνθήκες ζωής και τις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Συντηρητική Θεραπεία

Ακινητοποίηση και φαρμακευτική αγωγή
Στη συντηρητική θεραπεία περιλαμβάνονται η προσωρινή ανάπαυση, η χρήση αντιφλεγμονωδών και αναλγητικών φαρμάκων, η τοπική εφαρμογή πάγου ή θερμότητας και η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία. Στόχος είναι η μείωση του πόνου και η διατήρηση της λειτουργικότητας του ώμου.

• Ασκήσεις αιώρησης (pendel exercises): Βοηθούν στη διατήρηση της κινητικότητας του ώμου κατά την πρώιμη φάση αποκατάστασης.
• Λεμφική αποσυμφόρηση: Οι φυσικοθεραπευτές εφαρμόζουν ειδικές τεχνικές για τη μείωση του οιδήματος.
• Φυσικές θεραπείες: Μασάζ και ηλεκτροθεραπεία μπορούν να ενισχύσουν τη διαδικασία της ανάρρωσης.

Χειρουργική Θεραπεία

Επιλογή χειρουργικής επέμβασης για αποκατάσταση της λειτουργικότητας
Όταν η συντηρητική θεραπεία δεν είναι αποτελεσματική, προτείνεται χειρουργική αποκατάσταση των βλαβών, ώστε να αποφευχθούν περαιτέρω επιπλοκές.

• Αρθροσκόπηση (ελάχιστα επεμβατική τεχνική):
  Μέσω μικρών τομών, η αρθροσκόπηση επιτρέπει την αποκατάσταση των τραυματισμένων τενόντων με ελάχιστη βλάβη στους γύρω ιστούς. Η μικρή χειρουργική τομή μειώνει το σχηματισμό ουλών και επιταχύνει τη διαδικασία ανάρρωσης. Κατά τη διάρκεια της αρθροσκόπησης μπορεί να γίνει λεπτομερής αξιολόγηση της βλάβης και να προγραμματιστούν επιπλέον θεραπευτικά μέτρα.

Εναλλακτικές Χειρουργικές Τεχνικές

1. Superior Capsular Reconstruction (SCR):

Σε περιπτώσεις μεγάλων βλαβών ή μη αναστρέψιμων ρήξεων, χρησιμοποιείται «μπάλωμα» για την κάλυψη του ελλείμματος. Το «μπάλωμα» μπορεί να είναι από δέρμα δότη ή από τον ίδιο τον ασθενή (τένοντας από τον μηρό). Η διαδικασία αυτή έχει δείξει καλά αποτελέσματα μεσοπρόθεσμα.

2. Tendon Transfer:

Σε ακατάλληλες για αποκατάσταση ρήξεις, εφαρμόζεται μεταφορά τένοντα από τον πλατύ ραχιαίο μυ (latissimus dorsi). Αυτή η μέθοδος απαιτεί μακρά αποκατάσταση (3-6 μήνες) και είναι αποτελεσματική κυρίως σε ασθενείς κάτω των 60 ετών.

3. CAM- Procedure (Comprehensive Arthroscopic Management):
Οι πρώιμες μορφές της οστεοαρθρίτιδας στην άρθρωση του ώμου συχνά ανακαλύπτονται τυχαία κατά τη διάρκεια μιας αρθροσκόπησης. Στις ακτινογραφίες σε αυτό το στάδιο δεν διακρίνονται πάντα αλλαγές, αλλά κατά τη διάρκεια της επέμβασης αναγνωρίζονται βλάβες στον χόνδρο. Στο πλαίσιο της αρθροσκόπησης, πραγματοποιείται σε αυτές τις περιπτώσεις η διαδικασία CAM (Comprehensive Arthroscopic Management ). Η Αρθροσκοπική Διαχείριση (CAM) περιλαμβάνει την εξομάλυνση των βλαβών του χόνδρου και τη διενέργεια των λεγόμενων μικροκαταγμάτων του οστού κάτω από τον χόνδρο: Ο στόχος αυτής της μεθόδου μικροκαταγμάτων είναι να διεγείρει την ανάπτυξη νέου χόνδρου δημιουργώντας νέα ροή αίματος και επουλωτικών παραγόντων από το οστό προς την άρθρωση. Με ειδικά αιχμηρά εργαλεία, δημιουργούνται πολλαπλές μικρές οπές στην περιοχή της χόνδρινης βλάβης που φτάνουν μέχρι το υποχόνδριο οστό.
Επιπλέον εκτελείται αρθρόλυση, διατομή του θύλακου της άρθρωσης και αφαίρεση των οστεόφυτων και ελεύθερων σωμάτων από την κάτω πλευρά της κεφαλής, τα οποία προκαλούν φλεγμονή. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να επιτευχθεί σημαντική μείωση του πόνου και βελτίωση της κινητικότητας του ώμου στα πρώιμα στάδια της οστεοαρθρίτιδας. Η επέμβαση προτείνεται κυρίως σε νεότερους ασθενείς, ώστε να αποτραπεί η πρώιμη ανάγκη για αρθροπλαστική του ώμου. Οι ασθενείς αυτοί παρουσιάζουν πόνο και περιορισμένη κινητικότητα. Συχνότερα είναι αθλητές (π.χ παίκτες μπάσκετ) και άτομα που ασκούν βαριά χειρωνακτική εργασία με συνεχόμενη επιβάρυνση του ώμου.

4. Θεραπεία με Μπαλόνι Αντί για Πρόθεση :
Αν το στροφικό πέταλο υποστεί μη αναστρέψιμη ρήξη, ακολουθεί σχεδόν πάντα μια σχετική άνοδος της κεφαλής του βραχίονα και, λόγω της αλλαγμένης βιομηχανικής με την αυξημένη τριβή, παρατηρείται αύξηση της οστεοαρθρίτιδας στην άρθρωση του ώμου.
Στις περιπτώσεις αυτές, η δυνατότητα τοποθέτησης ανατομικής πρόθεσης κεφαλής του βραχίονα ακυρώνεται, καθώς οι τένοντες που είναι απαραίτητοι δεν λειτουργούν. Ωστόσο, υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησης ανάστροφης ολικής αρθροπλαστικής που λειτουργεί κυρίως με τη βοήθεια του δελτοειδή.
Εδώ και μερικά χρόνια, υπάρχει μια θεραπευτική εναλλακτική λύση για την τοποθέτηση ανάστροφης ολικής αρθροπλαστικής. Όταν κατά τη διάρκεια μιας αρθροσκόπησης του ώμου διαπιστώνεται μη αναστρέψιμη ρήξη του στροφικού πετάλου ή όταν οι προεγχειρητικές εικόνες από μαγνητική τομογραφία δείχνουν ότι η αναδόμηση είναι απίθανη, ο χειρουργός καταφεύγει σε ένα μπαλόνι που τοποθετείται μεταξύ του ώμου και της κεφαλής του βραχίονα (εικόνα ).
Το μπαλόνι λειτουργεί ως χώρος συγκράτησης (Spacer), εισάγεται αρθροσκοπικά σε τυλιγμένη μορφή και στη συνέχεια γεμίζεται με αποστειρωμένο θερμό αλατούχο διάλυμα. Το μπαλόνι διογκώνεται, κεντράρει την κεφαλή του βραχίονα και αποκαθιστά τη φυσική απόσταση από το ώμο. Το αποτέλεσμα είναι ότι το μπαλόνι κεντράρει την κεφαλή του βραχίονα, μειώνοντας την τριβή μεταξύ του βραχίονα και του ώμου, αποτρέποντας την επιδείνωση της αρθρίτιδας.

5. Εμφύτευση ανάστροφης ολικής αρθροπλαστικής ώμου:

Σε ασθενείς άνω των 65 ετών με εκτεταμένες βλάβες στις αρθρικές επιφάνειες, προτείνεται η εμφύτευση μιας ανάστροφης αρθροπλαστικής. Αυτή η μέθοδος μειώνει τον πόνο και αποκαθιστά την κινητικότητα του ώμου. Η σύγχρονη ανάστροφη αρθροπλαστική τοποθετείται συχνά χωρίς τσιμέντο, έχει διάρκεια ζωής έως και 15 χρόνια, και απαιτεί μόνο 3-6 εβδομάδες αποκατάστασης για την επιστροφή στην καθημερινότητα.