Η αρθροσκοπική ανακατασκευή ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης αποτελεί τη σύγχρονη χειρουργική μέθοδο αντιμετώπισης σοβαρών ρήξεων της ακρωμιοκλειδικής, δηλαδή εξαρθρημάτων τύπου Rockwood III υψηλού βαθμού, IV, V και VI. Η ακρωμιοκλειδική άρθρωση, στην κορυφή του ώμου, συνδέει την κλείδα με το ακρώμιο της ωμοπλάτης και σταθεροποιείται από ισχυρούς συνδέσμους. Η ρήξη αυτών των συνδέσμων, συνήθως μετά από πτώση ή τραυματισμό, οδηγεί σε μετατόπιση της κλείδας προς τα πάνω.
Η αρθροσκοπικά υποβοηθούμενη τεχνική ανακατασκευής χρησιμοποιεί σύγχρονα υλικά σταθεροποίησης, όπως ειδικά κουμπιά και ράμματα υψηλής αντοχής, ώστε να αποκαταστήσει την ανατομική σχέση μεταξύ κλείδας και κορακοειδούς απόφυσης, επιτρέποντας στους φυσικούς συνδέσμους να επουλωθούν.
Ο εξειδικευμένος ορθοπαιδικός χειρουργός Κρίθυμος Θωμάς, πιστοποιημένος αρθροσκόπος AGA, εκτελεί αρθροσκοπικές ανακατασκευές ακρωμιοκλειδικής με σύγχρονες τεχνικές. Η κατανόηση της πάθησης, της θεραπείας και της αποκατάστασης είναι σημαντική.
Τι είναι η ακρωμιοκλειδική άρθρωση και πώς τραυματίζεται
Η ακρωμιοκλειδική άρθρωση βρίσκεται στην κορυφή του ώμου, στο σημείο σύνδεσης κλείδας και ακρωμίου. Σταθεροποιείται από δύο ομάδες συνδέσμων: τους ακρωμιοκλειδικούς, που σταθεροποιούν οριζόντια, και τους κορακοκλειδικούς, δηλαδή τον κωνοειδή και τον τραπεζοειδή, που σταθεροποιούν κάθετα και αντέχουν τις μεγαλύτερες δυνάμεις.
Ο τραυματισμός συμβαίνει συνήθως μετά από πτώση στον ώμο, πτώση από ποδήλατο ή μοτοσυκλέτα, ή σε αθλήματα επαφής. Η δύναμη μεταδίδεται από το ακρώμιο στους συνδέσμους, και ανάλογα με τη βαρύτητα, οι σύνδεσμοι σπάνε σταδιακά.
Η ταξινόμηση κατά Rockwood καθορίζει τη βαρύτητα: ο τύπος I αφορά διάταση χωρίς ρήξη, ο II μερική ρήξη ακρωμιοκλειδικών, ο III πλήρη ρήξη ακρωμιοκλειδικών και κορακοκλειδικών, ο IV οπίσθια μετατόπιση κλείδας, ο V σοβαρή κάθετη μετατόπιση και ο VI κάτω μετατόπιση, εξαιρετικά σπάνια.
Η κατανόηση αυτής της ταξινόμησης αποτελεί κλειδί, καθώς ο τύπος ρήξης καθορίζει πλήρως τη θεραπευτική στρατηγική. Ο ασθενής ενημερώνεται αναλυτικά για τον τύπο ρήξης, τις θεραπευτικές επιλογές και τα αναμενόμενα αποτελέσματα, ώστε η απόφαση να λαμβάνεται ενημερωμένα και από κοινού.
Πότε ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση
Η απόφαση μεταξύ συντηρητικής και χειρουργικής αντιμετώπισης εξαρτάται κυρίως από τον τύπο Rockwood.
- Τύποι I και II: αντιμετωπίζονται πάντα συντηρητικά, με ανάρτηση, αναλγητικά και σταδιακή κινητοποίηση. Τα αποτελέσματα είναι εξαιρετικά.
- Τύπος III: η αντιμετώπιση είναι αμφιλεγόμενη. Σε πολλούς ασθενείς αρκεί η συντηρητική αγωγή. Σε νεαρούς αθλητές ή χειρώνακτες εργάτες, η χειρουργική εξετάζεται.
- Τύποι IV και V: απαιτούν χειρουργική αποκατάσταση λόγω σοβαρής μετατόπισης και αστάθειας.
Ο χρονισμός αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Η οξεία αντιμετώπιση, εντός δύο έως τριών εβδομάδων από τον τραυματισμό, δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα, καθώς οι σύνδεσμοι μπορούν ακόμη να επουλωθούν. Σε χρόνιες περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί πρόσθετη ανακατασκευή με μόσχευμα τένοντα.
Ο ορθοπαιδικός αξιολογεί κλινικά και ακτινολογικά τη βαρύτητα, λαμβάνοντας υπόψη τον τύπο, την ηλικία, τη δραστηριότητα και τις ανάγκες κάθε ασθενούς, ώστε να αποφασίσει τη βέλτιστη στρατηγική.
Η σημασία της πρώιμης αξιολόγησης
Η πρώιμη αξιολόγηση μετά τον τραυματισμό αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Ο ασθενής που αξιολογείται εντός ημερών μπορεί να επωφεληθεί από οξεία χειρουργική αποκατάσταση, αν αυτή ενδείκνυται, πριν οι σύνδεσμοι χάσουν τη δυνατότητα επούλωσης.
Η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια αστάθεια, κατά την οποία η ανακατασκευή γίνεται πιο σύνθετη, απαιτώντας μόσχευμα τένοντα αντί απλής σταθεροποίησης. Γι’ αυτό, κάθε τραυματισμός στην κορυφή του ώμου με εμφανές εξόγκωμα κλείδας πρέπει να αξιολογείται εγκαίρως.
Συμπτώματα ρήξης ακρωμιοκλειδικής
Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τη βαρύτητα. Σε ήπιες ρήξεις, ο ασθενής αντιμετωπίζει πόνο στην κορυφή του ώμου, πρήξιμο και ευαισθησία στη ψηλάφηση. Σε σοβαρότερες, εμφανίζεται χαρακτηριστικό εξόγκωμα λόγω μετατόπισης κλείδας, αδυναμία ανύψωσης χεριού και σημαντικός πόνος.
Το κλασικό σημείο πιάνου, κατά το οποίο η κλείδα πιέζεται προς τα κάτω και επανέρχεται μόλις αφεθεί, υποδηλώνει σημαντική ρήξη. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει κλινική εξέταση, ακτινογραφίες σε ειδικές λήψεις και σύγκριση με τον αντίπλευρο ώμο ώστε να εκτιμηθεί ακριβώς η μετατόπιση.
Η αξονική ακτινογραφία μπορεί να αναδείξει οπίσθια μετατόπιση, τύπο IV, που δεν είναι πάντα εμφανής στις συνήθεις λήψεις. Η σωστή αξιολόγηση βαρύτητας αποτελεί κρίσιμο βήμα.
Η χρόνια ρήξη ακρωμιοκλειδικής
Σε ασθενείς που αντιμετωπίστηκαν αρχικά συντηρητικά αλλά εξακολουθούν να εμφανίζουν σημαντικά συμπτώματα μετά από μήνες, η χρόνια ρήξη ακρωμιοκλειδικής μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση. Η χρόνια αντιμετώπιση είναι πιο σύνθετη, καθώς οι σύνδεσμοι δεν μπορούν πλέον να επουλωθούν μόνοι τους.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανακατασκευή απαιτεί τη χρήση αυτομοσχεύματος τένοντα, συνήθως από τον ημιτενοντώδη ή τον λεπτό μυ, που τοποθετείται ως βιολογική ενίσχυση γύρω από την κλείδα και την κορακοειδή. Αυτή η τεχνική εξασφαλίζει ανατομική αποκατάσταση ακόμη και σε χρόνιες περιπτώσεις, αν και η αποκατάσταση μπορεί να είναι πιο αργή.
Η συντηρητική αντιμετώπιση
Η συντηρητική αντιμετώπιση ενδείκνυται σε ρήξεις τύπου I, II και σε πολλές περιπτώσεις τύπου III. Περιλαμβάνει ανάρτηση για δύο έως τρεις εβδομάδες, αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη, σταδιακή κινητοποίηση και ενδυνάμωση.
Τα αποτελέσματα στους τύπους I και II είναι εξαιρετικά, με πλήρη αποκατάσταση λειτουργίας στη μεγάλη πλειονότητα. Στον τύπο III, η πλειονότητα ανταποκρίνεται ικανοποιητικά, αν και ένα μικρό ποσοστό μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση μελλοντικά λόγω επιμονής συμπτωμάτων.
Η ενδυνάμωση του τραπεζοειδούς μυός και των σταθεροποιητών ωμοπλάτης αποτελεί θεμελιώδες μέρος της συντηρητικής αγωγής, καθώς ισχυροί μύες μπορεί να αντισταθμίσουν μερικώς τη συνδεσμική ανεπάρκεια.
Η σωστή φυσικοθεραπεία κατά τη συντηρητική αντιμετώπιση εστιάζει στη σταδιακή αύξηση εύρους κίνησης, στην ενδυνάμωση με έμφαση στους σταθεροποιητές ωμοπλάτης και στη νευρομυϊκή εκπαίδευση. Η αποφυγή πρώιμης βαρέας φόρτισης, ιδιαίτερα κινήσεων πάνω από το κεφάλι ή ανύψωσης βαρέων αντικειμένων, εξασφαλίζει ότι οι ιστοί επουλώνονται σωστά.
Σε ασθενείς τύπου III που αντιμετωπίζονται αρχικά συντηρητικά, η τακτική επανεξέταση μετά τρεις μήνες αξιολογεί αν τα συμπτώματα υποχώρησαν ικανοποιητικά. Αν υπάρχει εξακολουθητικός πόνος, αδυναμία ή σημαντική λειτουργική δυσκολία, η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται ως χρόνια ανακατασκευή.
Η σωστή ενημέρωση του ασθενούς σχετικά με τη φυσική πορεία αποτελεί μέρος της θεραπείας. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι ένα μικρό αισθητικό εξόγκωμα μπορεί να παραμείνει ακόμη και μετά επιτυχή συντηρητική αντιμετώπιση τύπου II ή III, χωρίς αυτό να σημαίνει αποτυχία θεραπείας ή ανάγκη χειρουργείου. Η λειτουργία είναι σημαντικότερη από την εμφάνιση.
Πώς γίνεται η αρθροσκοπική ανακατασκευή
Η αρθροσκοπικά υποβοηθούμενη ανακατασκευή γίνεται μέσω μικρών τομών. Ο χειρουργός εντοπίζει αρθροσκοπικά την κορακοειδή απόφυση, δημιουργεί ένα τούνελ μέσω της κλείδας και της κορακοειδούς, και περνά ειδικά ράμματα υψηλής αντοχής με κουμπιά σταθεροποίησης.
Η τάση των ραμμάτων ρυθμίζεται ώστε η κλείδα να επανέλθει στην ανατομική θέση, χωρίς υπεραναγωγή ή ανεπαρκή αναγωγή. Η ακτινοσκοπική καθοδήγηση εξασφαλίζει ότι η ανάταξη είναι ακριβής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα χρόνιες, μπορεί να χρειαστεί πρόσθετη ενίσχυση με αυτομόσχευμα τένοντα.
Η αρθροσκοπική τεχνική προσφέρει πλεονεκτήματα σε σύγκριση με ανοιχτές μεθόδους: μικρότερες τομές, ακριβής εντοπισμός κορακοειδούς υπό άμεση οπτική καθοδήγηση, λιγότερος τραυματισμός ιστών και ταχύτερη ανάρρωση.
Η σωστή τεχνική τοποθέτησης του τούνελ στην κορακοειδή απόφυση αποτελεί κρίσιμο σημείο. Η κορακοειδής αποτελεί μια σχετικά μικρή οστική δομή, και η ακριβής τοποθέτηση στο κέντρο της βάσης εξασφαλίζει μέγιστη αντοχή. Η αρθροσκοπική καθοδήγηση, με άμεση οπτική επαφή με την κάτω επιφάνεια της κορακοειδούς, αυξάνει σημαντικά την ακρίβεια σε σύγκριση με τυφλές ανοιχτές τεχνικές.
Η αξιολόγηση της ανάταξης γίνεται ακτινοσκοπικά κατά τη διάρκεια της επέμβασης, συγκρίνοντας τη σχέση κλείδας-κορακοειδούς με τον αντίπλευρο ώμο. Στόχος είναι η ανατομική αποκατάσταση, χωρίς υπεραναγωγή που θα τραβούσε υπερβολικά τους ιστούς.
Αποκατάσταση
Η αποκατάσταση μετά από ανακατασκευή ακρωμιοκλειδικής ακολουθεί αυστηρό πρωτόκολλο. Ο ώμος τοποθετείται σε ανάρτηση για τέσσερις έως έξι εβδομάδες, ώστε οι σύνδεσμοι να επουλωθούν. Κατά αυτήν τη φάση, γίνονται παθητικές κινήσεις, αποφεύγοντας ανύψωση πάνω από ενενήντα μοίρες.
Σταδιακά, ξεκινούν ενεργητικές κινήσεις, ενδυνάμωση και λειτουργικές δραστηριότητες. Η πλήρης επιστροφή σε αθλήματα επαφής απαιτεί τέσσερις έως έξι μήνες. Η υπομονή και η τήρηση πρωτοκόλλου αποτελούν κλειδιά.
Η πρώιμη φόρτιση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη σταθεροποίηση, καθώς τα ράμματα αντέχουν τη δύναμη αλλά οι σύνδεσμοι χρειάζονται χρόνο για να επουλωθούν βιολογικά.
Η αποκατάσταση μετά από ανακατασκευή ακρωμιοκλειδικής ακολουθεί τέσσερις διακριτές φάσεις. Η πρώτη φάση, κατά τις πρώτες τέσσερις έως έξι εβδομάδες, εστιάζει στην προστασία με ανάρτηση και παθητικές κινήσεις μέχρι ενενήντα μοίρες. Η δεύτερη φάση, από τις έξι μέχρι τις δώδεκα εβδομάδες, εισάγει σταδιακά ενεργητικές κινήσεις και αύξηση εύρους κίνησης.
Η τρίτη φάση, από τους τρεις μέχρι τους τέσσερις μήνες, εστιάζει στην ενδυνάμωση. Η τέταρτη φάση, από τους τέσσερις μέχρι τους έξι μήνες, περιλαμβάνει αθλητικές δοκιμασίες και σταδιακή επιστροφή σε αθλήματα επαφής. Η τήρηση αυτού του σταδιακού πρωτοκόλλου εξασφαλίζει βιολογική επούλωση και αξιόπιστο αποτέλεσμα.
Η κινητοποίηση αγκώνα, καρπού και δαχτύλων ξεκινά αμέσως μετά την επέμβαση, ώστε να αποφευχθεί δυσκαμψία. Ο ασθενής ενημερώνεται αναλυτικά για τις δραστηριότητες που μπορεί και που δεν μπορεί να εκτελεί σε κάθε φάση.
Αποτελέσματα
Τα αποτελέσματα της αρθροσκοπικής ανακατασκευής ακρωμιοκλειδικής είναι γενικά εξαιρετικά σε οξείες ρήξεις. Η ανατομική αποκατάσταση επιτυγχάνεται στη μεγάλη πλειονότητα, με σημαντική μείωση πόνου, πλήρη αποκατάσταση λειτουργίας και ικανοποιητικό αισθητικό αποτέλεσμα.
Η ικανοποίηση είναι υψηλή, ιδιαίτερα σε αθλητές που επιστρέφουν σε πλήρη δραστηριότητα. Σε χρόνιες περιπτώσεις, τα αποτελέσματα είναι επίσης καλά αλλά μπορεί να χρειαστεί πιο σύνθετη ανακατασκευή.
Η μακροπρόθεσμη παρακολούθηση μετά από ανακατασκευή ακρωμιοκλειδικής αποτελεί σημαντικό μέρος της φροντίδας. Τα τακτικά ραντεβού, με κλινική εξέταση και ακτινογραφίες, εξασφαλίζουν ότι η ανατομική σχέση διατηρείται και ότι η σταθεροποίηση παραμένει ακέραια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μια μερική απώλεια ανάταξης μπορεί να εμφανιστεί κατά τους πρώτους μήνες, χωρίς ωστόσο να επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργία ή την ικανοποίηση.
Η σύγκριση μεταξύ αρθροσκοπικής και ανοιχτής ανακατασκευής δείχνει πλεονεκτήματα υπέρ της αρθροσκοπικής σε ό,τι αφορά τον τραυματισμό ιστών, την ακρίβεια εντοπισμού κορακοειδούς, τον μετεγχειρητικό πόνο και την ταχύτητα ανάρρωσης.
Η ακρωμιοκλειδική στον αθλητή
Η ρήξη ακρωμιοκλειδικής αποτελεί έναν συχνό αθλητικό τραυματισμό, ιδιαίτερα σε αθλήματα επαφής όπως ποδόσφαιρο και ράγκμπι, σε ποδηλασία και σε μοτοσυκλέτα. Η αντιμετώπιση σε αθλητές λαμβάνει υπόψη τις αυξημένες απαιτήσεις δύναμης και σταθερότητας που απαιτεί η αθλητική δραστηριότητα.
Σε νεαρούς αθλητές αθλημάτων επαφής με ρήξη τύπου III, η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται πιο ενεργά σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό, καθώς η αστάθεια μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την αθλητική απόδοση. Ο κ. Κρίθυμος, ως Αθλητίατρος και ιατρός αθλητικών ομάδων, διαθέτει εξειδικευμένη εμπειρία στην αντιμετώπιση αυτών των τραυματισμών σε αθλητές, κατανοώντας τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε αθλήματος.
Η επιστροφή αθλητή μετά ανακατασκευή ακρωμιοκλειδικής ακολουθεί αυστηρά κριτήρια: πλήρες εύρος κίνησης, ισοκινητική δύναμη τουλάχιστον ενενήντα τοις εκατό του αντίπλευρου ώμου, ικανοποιητική νευρομυϊκή ετοιμότητα και αίσθηση ασφάλειας κατά τις ειδικές αθλητικές κινήσεις. Η σταδιακή επιστροφή, αρχικά σε προπονήσεις χωρίς πλήρη επαφή, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής.
Κίνδυνοι
Οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν αποτυχία σταθεροποίησης, υποτροπή μετατόπισης, κάταγμα κλείδας ή κορακοειδούς στη θέση τούνελ, λοίμωξη και νευρολογική βλάβη. Η αποτυχία σταθεροποίησης αποτελεί τον κυριότερο κίνδυνο, ιδιαίτερα σε πρώιμη υπερφόρτιση. Η σωστή τεχνική και η τήρηση πρωτοκόλλου μειώνουν σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο.
Η ενημέρωση του ασθενούς πριν την επέμβαση σχετικά με τους κινδύνους, τη σημασία τήρησης του πρωτοκόλλου αποκατάστασης και τα ρεαλιστικά αποτελέσματα αποτελεί θεμελιώδες μέρος. Ο ασθενής πρέπει να κατανοεί ότι η πρώιμη φόρτιση αποτελεί τον κυριότερο κίνδυνο αποτυχίας, και ότι η υπομονή κατά τις πρώτες εβδομάδες αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας.
Το κάταγμα κλείδας ή κορακοειδούς στη θέση τούνελ αποτελεί μια σπάνια αλλά σοβαρή πιθανή επιπλοκή. Η σωστή τοποθέτηση, η σωστή διάμετρος τούνελ και η αποφυγή πολλαπλών τρυπημάτων μειώνουν σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο. Η εμπειρία του χειρουργού στη διάτρηση κορακοειδούς υπό αρθροσκοπική καθοδήγηση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ασφάλειας.
Κόστος
Το κόστος εξαρτάται κυρίως από τη συνθετότητα.
- Τα εξειδικευμένα υλικά σταθεροποίησης, κουμπιά και ράμματα υψηλής αντοχής.
- Τυχόν μόσχευμα τένοντα σε χρόνιες περιπτώσεις.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Χρειάζεται πάντα χειρουργείο μετά ρήξη ακρωμιοκλειδικής;
Όχι. Οι ρήξεις τύπου I και II, δηλαδή ήπιες διατάσεις ή μερικές ρήξεις, αντιμετωπίζονται πάντα συντηρητικά με εξαιρετικά αποτελέσματα, με ανάρτηση, αναλγητικά, σταδιακή κινητοποίηση και ενδυνάμωση. Ο τύπος III, δηλαδή πλήρης ρήξη, αντιμετωπίζεται σε πολλές περιπτώσεις συντηρητικά. Χειρουργική ανακατασκευή ενδείκνυται κυρίως σε τύπους IV και V, και σε τύπο III σε νεαρούς αθλητές αθλημάτων επαφής ή σε εργαζόμενους με υψηλές σωματικές απαιτήσεις που χρειάζονται πλήρη σταθερότητα.
Πόσο γρήγορα πρέπει να γίνει η επέμβαση;
Η οξεία χειρουργική αντιμετώπιση, ιδανικά εντός δύο έως τριών εβδομάδων από τον τραυματισμό, δίνει τα καλύτερα αποτελέσματα, καθώς οι σύνδεσμοι μπορούν ακόμη να επουλωθούν βιολογικά γύρω από τη σταθεροποίηση. Μετά από αρκετές εβδομάδες, οι σύνδεσμοι χάνουν σταδιακά αυτή τη δυνατότητα, και η ανακατασκευή γίνεται πιο σύνθετη, απαιτώντας μόσχευμα τένοντα ως βιολογική ενίσχυση.
Πόσο θα διαρκέσει η αποκατάσταση;
Η πλήρης αποκατάσταση χρειάζεται τέσσερις έως έξι μήνες. Ο ώμος βρίσκεται σε ανάρτηση τέσσερις έως έξι εβδομάδες, ακολουθούν σταδιακά ενεργητικές κινήσεις, ενδυνάμωση, λειτουργικές δραστηριότητες και σταδιακή, ελεγχόμενη επιστροφή σε αθλήματα βασισμένη σε αντικειμενικά κριτήρια δύναμης και σταθερότητας.
Θα μπορέσω να ξανακάνω αθλητισμό;
Ναι, η μεγάλη πλειονότητα επιστρέφει επιτυχώς σε αθλητικές δραστηριότητες μετά τη σωστή ανακατασκευή και αποκατάσταση, συμπεριλαμβανομένων αθλημάτων επαφής. Η σταδιακή επιστροφή βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια δύναμης, πλήρους εύρους κίνησης και αίσθησης ασφάλειας κατά τις αθλητικές κινήσεις.
Τι είναι η ταξινόμηση Rockwood;
Η ταξινόμηση Rockwood χρησιμοποιείται διεθνώς για τη βαρύτητα ρήξης ακρωμιοκλειδικής, από τύπο I, ήπια διάταση, μέχρι τύπο VI, σοβαρό εξάρθρημα. Ο τύπος I αφορά απλή διάταση, ο II μερική ρήξη, ο III πλήρη ρήξη, ο IV οπίσθια μετατόπιση, ο V σοβαρή κάθετη μετατόπιση. Ο τύπος ρήξης καθορίζει αν η αντιμετώπιση θα είναι συντηρητική ή χειρουργική.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ τον ορθοπαιδικό;
Αν μετά από πτώση ή τραυματισμό στον ώμο εμφανιστεί εξόγκωμα στην κορυφή, πόνος κατά την κίνηση ή δυσκολία ανύψωσης του χεριού, η αξιολόγηση πρέπει να γίνει εγκαίρως, ιδανικά εντός ημερών, ώστε να αξιολογηθεί η βαρύτητα σύμφωνα με την ταξινόμηση Rockwood και να σχεδιαστεί η σωστή θεραπευτική στρατηγική χωρίς καθυστέρηση.
