Επικονδυλίτιδα Αγκώνα (Tennis Elbow & Golfer’s Elbow): Θεραπεία

Η επικονδυλίτιδα αγκώνα είναι η συχνότερη αιτία πόνου στον αγκώνα σε ενήλικες ηλικίας 35 έως 55 ετών. Αφορά τους τένοντες που εκφύονται από τις δύο οστέινες προεξοχές του αγκώνα, τους επικονδύλους. Η έξω επικονδυλίτιδα είναι γνωστή ως tennis elbow και η έσω ως golfer’s elbow, αν και οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν παίξει ποτέ τένις ή γκολφ. Τις περισσότερες φορές οφείλεται σε υπερφόρτωση από επαναλαμβανόμενες κινήσεις του καρπού και των δαχτύλων. Η πάθηση έχει καλή πρόγνωση, αλλά θέλει υπομονή: η πλήρης ίαση διαρκεί συχνά 6 έως 12 μήνες και απαιτεί σωστή καθοδήγηση.

Τι είναι η επικονδυλίτιδα αγκώνα

Η επικονδυλίτιδα είναι από τις συχνότερες παθήσεις στη χειρουργική χεριού και αγκώνα, αν και σπάνια καταλήγει σε χειρουργείο. Στον αγκώνα υπάρχουν δύο επικόνδυλοι. Από τον έξω επικόνδυλο εκφύονται οι μύες που τεντώνουν τον καρπό και τα δάχτυλα, ενώ από τον έσω επικόνδυλο εκφύονται οι μύες που λυγίζουν τον καρπό και στρέφουν την παλάμη προς τα κάτω.

Έξω επικονδυλίτιδα (tennis elbow). Είναι πολύ συχνότερη μορφή. Αφορά κυρίως τον τένοντα του βραχέος κερκιδικού εκτείνοντα τον καρπό (ECRB), ο οποίος στερεώνεται στον έξω επικόνδυλο. Ο πόνος εντοπίζεται στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα.

Έσω επικονδυλίτιδα (golfer’s elbow). Αφορά την κοινή έκφυση των καμπτήρων και του στρογγύλου πρηνιστή στον έσω επικόνδυλο. Ο πόνος εντοπίζεται στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα. Επειδή δίπλα περνά το ωλένιο νεύρο, σε ορισμένους ασθενείς συνυπάρχει μούδιασμα στον παράμεσο και τον μικρό δάχτυλο.

Παρά την κατάληξη «-ίτιδα», δεν πρόκειται για κλασική φλεγμονή. Στον τένοντα δημιουργούνται μικρορήξεις που δεν επουλώνονται σωστά, με εκφυλιστικές αλλοιώσεις και αποδιοργάνωση των ινών του. Γι’ αυτό η σωστή ονομασία είναι τενοντοπάθεια, και γι’ αυτό τα αντιφλεγμονώδη μόνα τους σπάνια λύνουν το πρόβλημα.

Αιτίες: ποιοι κινδυνεύουν

Η επικονδυλίτιδα προκαλείται από επαναλαμβανόμενη φόρτιση που ξεπερνά την ικανότητα του τένοντα να αναπλάθεται. Κινδυνεύουν περισσότερο:

• όσοι κάνουν χειρωνακτική εργασία, με συνεχή λαβή, βίδωμα, χρήση εργαλείων ή σήκωμα βαρών με τεντωμένο χέρι (ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, μάγειρες, κομμωτές, οικοδόμοι)
• όσοι εργάζονται πολλές ώρες στον υπολογιστή, ιδιαίτερα με ποντίκι σε κακή θέση
• όσοι παίζουν αθλήματα ρακέτας, όπως τένις, πάντελ και σκουός, κυρίως με λανθασμένη τεχνική στο backhand ή ακατάλληλο εξοπλισμό
• για την έσω μορφή, όσοι παίζουν γκολφ ή κάνουν ρίψεις

Η απότομη αύξηση του φόρτου, για παράδειγμα μια νέα εργασία, μια μετακόμιση ή ένα καλοκαίρι με πολύ τένις, είναι συχνά το έναυσμα. Το κάπνισμα και η παχυσαρκία έχουν επίσης συσχετιστεί με την πάθηση.

Συμπτώματα

• πόνος στην εξωτερική (ή εσωτερική) πλευρά του αγκώνα, που μπορεί να αντανακλά προς το αντιβράχιο
• πόνος όταν σηκώνετε ένα φλιτζάνι, ανοίγετε ένα βάζο, στύβετε μια πετσέτα ή δίνετε χειραψία
• μειωμένη δύναμη στη λαβή
• ευαισθησία όταν πιέζετε το σημείο πάνω από τον επικόνδυλο
• πρωινή δυσκαμψία στον αγκώνα

Ο πόνος στον αγκώνα αρχίζει συνήθως σταδιακά και επιδεινώνεται με τη δραστηριότητα. Η κίνηση της άρθρωσης δεν περιορίζεται. Αν ο αγκώνας δεν τεντώνει πλήρως ή «κλειδώνει», χρειάζεται διερεύνηση για άλλη πάθηση.

Διάγνωση

Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Στην εξέταση εντοπίζεται η ευαισθησία πάνω από τον επικόνδυλο και ελέγχεται αν ο πόνος αναπαράγεται με την έκταση του καρπού ή του μέσου δαχτύλου κόντρα σε αντίσταση (για την έξω μορφή) ή με την κάμψη του καρπού (για την έσω).

Ο υπέρηχος δείχνει την πάχυνση και τις αλλοιώσεις του τένοντα, τυχόν μερικές ρήξεις και την αυξημένη αιμάτωση, ενώ επιτρέπει και την παρακολούθηση της πορείας. Η μαγνητική τομογραφία ζητείται σε ανθεκτικές περιπτώσεις ή πριν από χειρουργείο. Η ακτινογραφία αποκλείει αρθρίτιδα, ελεύθερα σωμάτια ή παλιές κακώσεις.

Σημαντικό μέρος της εξέτασης είναι ο αποκλεισμός παθήσεων που μιμούνται την επικονδυλίτιδα: η πίεση του οπίσθιου μεσόστεου νεύρου στο αντιβράχιο, η αστάθεια του αγκώνα και ο αντανακλώμενος πόνος από τον αυχένα. Ένα αυχενικό σύνδρομο με πίεση νευρικής ρίζας μπορεί να προκαλεί πόνο που οι ασθενείς εντοπίζουν στον αγκώνα.

Συντηρητική θεραπεία

Η μεγάλη πλειονότητα των ασθενών βελτιώνεται χωρίς χειρουργείο. Η θεραπεία προσαρμόζεται στη διάρκεια των συμπτωμάτων και στις απαιτήσεις κάθε ασθενούς.

Σχετική ανάπαυση. Δεν χρειάζεται ακινητοποίηση. Χρειάζεται μείωση των κινήσεων που προκαλούν πόνο και αλλαγές στον τρόπο εργασίας: σωστή θέση του ποντικιού, λαβή αντικειμένων με την παλάμη προς τα πάνω, κατάλληλο μέγεθος λαβής στη ρακέτα.

Νάρθηκας. Ο ειδικός ιμάντας αγκώνα, που φοριέται λίγο κάτω από την άρθρωση, μειώνει το φορτίο στην έκφυση του τένοντα. Σε ορισμένους ασθενείς βοηθά και ένας νάρθηκας καρπού τη νύχτα.

Φυσικοθεραπεία και έκκεντρες ασκήσεις. Αποτελεί τη βάση της θεραπείας. Οι έκκεντρες και ισομετρικές ασκήσεις ενδυνάμωσης, όπου ο μυς φορτίζεται ελεγχόμενα, βοηθούν τον τένοντα να αναπλαστεί. Χρειάζονται συνέπεια για αρκετές εβδομάδες, ενώ ο ήπιος πόνος κατά την άσκηση είναι αναμενόμενος.

Έγχυση πλάσματος (PRP). Η έγχυση αυτόλογου πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια αξιοποιεί αυξητικούς παράγοντες από το αίμα του ίδιου του ασθενούς για να ενισχύσει την επούλωση. Τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά, κυρίως στη χρόνια έξω επικονδυλίτιδα, αν και δεν συμφωνούν όλες οι μελέτες. Η βελτίωση εμφανίζεται σταδιακά, μέσα σε εβδομάδες.

Κορτιζόνη, με επιφύλαξη. Η ένεση κορτικοστεροειδών δίνει γρήγορη ανακούφιση για μερικές εβδομάδες. Μελέτες όμως έχουν δείξει ότι μακροπρόθεσμα τα αποτελέσματα δεν είναι καλύτερα και οι υποτροπές είναι συχνότερες, ενώ οι επαναλαμβανόμενες ενέσεις μπορεί να αποδυναμώσουν τον τένοντα και το δέρμα. Γι’ αυτό χρησιμοποιείται επιλεκτικά και όχι ως πρώτη επιλογή.

Κρουστικά κύματα. Η θεραπεία με κρουστικά κύματα εφαρμόζεται σε χρόνιες περιπτώσεις που δεν ανταποκρίθηκαν στην άσκηση, με μέτρια αλλά υπαρκτά οφέλη σε ορισμένους ασθενείς.

Χειρουργική θεραπεία

Το χειρουργείο εξετάζεται μόνο όταν τα συμπτώματα επιμένουν παρά τη σωστή συντηρητική θεραπεία για 6 έως 12 μήνες και επηρεάζουν σημαντικά την εργασία ή την καθημερινότητα. Είναι μικρό το ποσοστό των ασθενών που φτάνουν σε αυτό το σημείο.

Στην έξω επικονδυλίτιδα, ο χειρουργός αφαιρεί τον εκφυλισμένο ιστό από την έκφυση του ECRB και απελευθερώνει τον τένοντα, ώστε να δημιουργηθεί υγιής επουλωτική αντίδραση. Αυτό μπορεί να γίνει:

• ανοικτά, μέσα από μια μικρή τομή πάνω από τον έξω επικόνδυλο
• αρθροσκοπικά, με κάμερα μέσα από μικρές τομές, κάτι που επιτρέπει και τον έλεγχο της άρθρωσης για άλλες βλάβες, όπως μια ερεθισμένη πτυχή του αρθρικού υμένα

Στην έσω επικονδυλίτιδα η επέμβαση γίνεται ανοικτά, με ιδιαίτερη προσοχή στο ωλένιο νεύρο και στον έσω πλάγιο σύνδεσμο.

Η επέμβαση γίνεται με περιοχική ή γενική αναισθησία, διαρκεί συνήθως λιγότερο από μία ώρα και είναι ημερήσιας νοσηλείας ή με διανυκτέρευση.

Αποκατάσταση και χρόνος ίασης

Με συντηρητική θεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς βελτιώνονται σταδιακά και η πάθηση υποχωρεί μέσα σε 6 έως 12 μήνες. Το πρόγραμμα ασκήσεων πρέπει να συνεχίζεται ακόμη και όταν ο πόνος υποχωρήσει, για να μην υποτροπιάσει.

Μετά από χειρουργείο:

• Πρώτες ημέρες: νάρθηκας ή ανάρτηση για λίγες ημέρες, ήπια κίνηση του αγκώνα, του καρπού και των δαχτύλων.
• 12-14 ημέρες: αφαίρεση ραμμάτων, σταδιακή αύξηση της κίνησης.
• Εργασία γραφείου και οδήγηση: συνήθως μετά από 1-2 εβδομάδες.
• Ενδυνάμωση: ξεκινά περίπου στις 4-6 εβδομάδες, με φυσικοθεραπευτή.
• Χειρωνακτική εργασία και ρακέτα: συνήθως μετά από 3-4 μήνες, με σταδιακή επιστροφή.

Επιπλοκές και κίνδυνοι

Οι επιπλοκές της συντηρητικής θεραπείας είναι ελάχιστες. Μετά από ενέσεις κορτιζόνης μπορεί να εμφανιστεί αποχρωματισμός ή λέπτυνση του δέρματος στο σημείο. Μετά από χειρουργείο, σπάνιοι κίνδυνοι είναι η λοίμωξη, ο τραυματισμός νεύρου, η δυσκαμψία, η επιμονή του πόνου και, στην έξω μορφή, η αστάθεια του αγκώνα αν τραυματιστεί ο πλάγιος σύνδεσμος. Η προσεκτική χειρουργική τεχνική κρατά αυτούς τους κινδύνους χαμηλά.

Πρόληψη

Βοηθούν η σωστή εργονομία στο γραφείο, τα διαλείμματα στις επαναλαμβανόμενες εργασίες, η ενδυνάμωση των μυών του αντιβραχίου και, για όσους παίζουν ρακέτα, η σωστή τεχνική και ο κατάλληλος εξοπλισμός. Αν αθλείστε συστηματικά, δείτε και τη σελίδα για τις αθλητικές κακώσεις.

Κόστος

Το κόστος εξαρτάται από τη θεραπεία που χρειάζεστε: φυσικοθεραπεία, νάρθηκας, έγχυση PRP, κρουστικά κύματα ή, σπανιότερα, χειρουργείο (ανοικτό ή αρθροσκοπικό). Ρόλο παίζουν επίσης η κλινική, η ασφαλιστική κάλυψη και η διάρκεια της αποκατάστασης. Για την επικονδυλίτιδα αγκώνα η εκτίμηση γίνεται εξατομικευμένα στο ιατρείο, μετά την κλινική εξέταση και τον υπέρηχο.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)