Η τενοντίτιδα De Quervain είναι μια επώδυνη πάθηση δύο τενόντων που κινούν τον αντίχειρα, στο σημείο όπου περνούν από την πλευρά του καρπού. Ο ασθενής νιώθει πόνο στον καρπό προς τον αντίχειρα, ο οποίος χειροτερεύει όταν πιάνει, σφίγγει ή σηκώνει αντικείμενα. Εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες και ιδιαίτερα σε νέες μητέρες, γι’ αυτό συχνά αποκαλείται και «mommy thumb». Πήρε το όνομά της από τον Ελβετό χειρουργό Fritz de Quervain, ο οποίος την περιέγραψε στα τέλη του 19ου αιώνα. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί με συντηρητική θεραπεία, ενώ όταν επιμένει, μια σύντομη επέμβαση με τοπική αναισθησία δίνει οριστική λύση.
Τι είναι η τενοντίτιδα De Quervain
Στη ραχιαία πλευρά του καρπού οι τένοντες που τεντώνουν τον καρπό και τα δάχτυλα περνούν μέσα από έξι ινώδη «τούνελ», τα ραχιαία διαμερίσματα. Το πρώτο ραχιαίο διαμέρισμα βρίσκεται πάνω από τη στυλοειδή απόφυση της κερκίδας, την οστέινη προεξοχή στην πλευρά του αντίχειρα. Από εκεί περνούν δύο τένοντες:
- ο μακρός απαγωγός του αντίχειρα (APL), που απομακρύνει τον αντίχειρα από την παλάμη
- ο βραχύς εκτείνων τον αντίχειρα (EPB), που τεντώνει τη βάση του αντίχειρα
Στη νόσο De Quervain το έλυτρο και ο σύνδεσμος που καλύπτει το διαμέρισμα παχαίνουν. Οι τένοντες δεν γλιστρούν πια ελεύθερα και κάθε κίνηση του αντίχειρα ή του καρπού προκαλεί τριβή και πόνο. Γι’ αυτό ο ακριβέστερος όρος είναι τενοντοελυτρίτιδα De Quervain: η βλάβη αφορά κυρίως το έλυτρο και λιγότερο τον ίδιο τον τένοντα.
Ένα ανατομικό στοιχείο με πρακτική σημασία: σε αρκετούς ανθρώπους ο τένοντας EPB κινείται σε ξεχωριστό υποδιαμέρισμα, χωρισμένο με ένα ινώδες διάφραγμα, ενώ ο APL έχει συχνά περισσότερες από μία δεσμίδες. Αυτές οι παραλλαγές εξηγούν γιατί ορισμένες ενέσεις δεν αποδίδουν και πρέπει να αναζητηθούν στο χειρουργείο.
Αιτίες και παράγοντες κινδύνου
Η πάθηση προκαλείται από επαναλαμβανόμενη ή παρατεταμένη φόρτιση του αντίχειρα σε συνδυασμό με κινήσεις του καρπού. Κινδυνεύουν περισσότερο:
- οι νέες μητέρες, που σηκώνουν το μωρό πολλές φορές την ημέρα με τον αντίχειρα ανοιχτό και τον καρπό σε κάμψη ή απόκλιση, ενώ ταυτόχρονα οι ορμονικές αλλαγές της εγκυμοσύνης και του θηλασμού ευνοούν την κατακράτηση υγρών
- οι γυναίκες ηλικίας 30 έως 50 ετών
- όσοι κάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις λαβής και στροφής του καρπού, όπως στην κηπουρική, στο στύψιμο ρούχων, στη μαγειρική ή σε εργασίες συναρμολόγησης
- ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα
- όσοι είχαν τραυματισμό στην περιοχή
Η εκτεταμένη χρήση του κινητού με τον αντίχειρα αναφέρεται συχνά ως αιτία, όμως μπορεί κυρίως να επιβαρύνει μια υπάρχουσα ενόχληση.
Συμπτώματα
- πόνος στον καρπό προς τον αντίχειρα, που μπορεί να αντανακλά προς τον αντίχειρα ή προς το αντιβράχιο
- οίδημα πάνω από τη στυλοειδή απόφυση της κερκίδας
- πόνος όταν σηκώνετε το μωρό, πιάνετε μια κατσαρόλα, στρίβετε ένα κλειδί ή ανοίγετε ένα βάζο
- αίσθημα τριξίματος ή «κολλήματος» κατά την κίνηση του αντίχειρα
- μειωμένη δύναμη στη λαβή λόγω πόνου
Ο πόνος μπορεί να εμφανιστεί σταδιακά ή σχετικά απότομα και συχνά επηρεάζει σημαντικά τις καθημερινές δραστηριότητες.
Διάγνωση και test Finkelstein
Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Στην εξέταση εντοπίζεται η ευαισθησία και το οίδημα πάνω από το πρώτο ραχιαίο διαμέρισμα. Η κλασική δοκιμασία είναι το test Finkelstein: ο εξεταστής πιάνει τον αντίχειρα του ασθενούς και στρέφει ήπια τον καρπό προς την πλευρά του μικρού δαχτύλου. Ο έντονος πόνος πάνω από τη στυλοειδή απόφυση υποδηλώνει τη νόσο. Συχνά χρησιμοποιείται και μια παραλλαγή, η δοκιμασία Eichhoff, κατά την οποία ο ασθενής κλείνει τον αντίχειρα μέσα στη γροθιά πριν από την απόκλιση του καρπού. Η παραλλαγή αυτή μπορεί να προκαλέσει ενόχληση και σε υγιή καρπό, γι’ αυτό ερμηνεύεται με προσοχή.
Δεν είναι κάθε πόνος στην περιοχή του αντίχειρα νόσος De Quervain. Η εξέταση πρέπει να ξεχωρίσει:
- την αρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα (τραπεζιομετακάρπιος άρθρωση), που είναι συχνή σε μεγαλύτερες ηλικίες
- το κάταγμα του σκαφοειδούς ή ένα κάταγμα της πηχεοκαρπικής, όταν έχει προηγηθεί πτώση
- τον ερεθισμό του επιπολής κλάδου του κερκιδικού νεύρου, που προκαλεί καύσο και μούδιασμα στη ραχιαία πλευρά του αντίχειρα
- το σύνδρομο διασταύρωσης, με πόνο λίγο ψηλότερα στο αντιβράχιο
- το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα, που προκαλεί κυρίως μούδιασμα στα δάχτυλα και όχι εντοπισμένο πόνο στην πλευρά του καρπού
Ο υπέρηχος επιβεβαιώνει την πάχυνση του ελύτρου και δείχνει αν υπάρχει ξεχωριστό υποδιαμέρισμα για τον EPB. Η ακτινογραφία ζητείται για τον αποκλεισμό αρθρίτιδας ή κατάγματος.
Συντηρητική θεραπεία
Η αντιμετώπιση ξεκινά σχεδόν πάντα συντηρητικά.
Νάρθηκας αντίχειρα. Ένας νάρθηκας που ακινητοποιεί τον καρπό και τη βάση του αντίχειρα, αφήνοντας ελεύθερη την τελευταία άρθρωση, ξεκουράζει τους τένοντες. Φοριέται συνήθως για 3 έως 6 εβδομάδες, κυρίως στις δραστηριότητες που προκαλούν πόνο και τη νύχτα.
Τροποποίηση κινήσεων. Για τις νέες μητέρες βοηθά πολύ η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο σηκώνουν το μωρό: με τις παλάμες κάτω από το σώμα του και όχι πιάνοντάς το από τις μασχάλες με ανοιχτό τον αντίχειρα.
Αντιφλεγμονώδη και πάγος. Βοηθούν στον έλεγχο του πόνου, κυρίως στην αρχή.
Έγχυση κορτιζόνης. Είναι από τις πιο αποτελεσματικές θεραπείες για τη νόσο και στους περισσότερους ασθενείς μειώνει σημαντικά τον πόνο. Γίνεται στο ιατρείο, μέσα στο πρώτο ραχιαίο διαμέρισμα, ιδανικά με καθοδήγηση υπερήχου, ώστε το φάρμακο να φτάσει και στο υποδιαμέρισμα του EPB όταν αυτό υπάρχει. Σε μητέρες που θηλάζουν η τοπική έγχυση θεωρείται γενικά συμβατή με τον θηλασμό, το θέμα όμως συζητείται πάντα πριν από την ένεση. Περισσότερα για τις εγχύσεις κορτικοστεροειδών θα βρείτε στη σχετική σελίδα.
Στις νέες μητέρες τα συμπτώματα συχνά υποχωρούν σταδιακά μέσα στους πρώτους μήνες, καθώς το μωρό μεγαλώνει και ολοκληρώνεται ο θηλασμός.
Χειρουργική θεραπεία
Το χειρουργείο προτείνεται όταν ο πόνος επιμένει παρά τον νάρθηκα και μία ή δύο ενέσεις, ή όταν τα συμπτώματα επανέρχονται.
Η επέμβαση είναι η απελευθέρωση του πρώτου ραχιαίου διαμερίσματος:
- Γίνεται με τοπική αναισθησία και ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του την ίδια ημέρα.
- Μέσα από μια μικρή τομή λίγων εκατοστών πάνω από τη στυλοειδή απόφυση, ο χειρουργός ανοίγει την οροφή του διαμερίσματος κατά μήκος και απελευθερώνει τους τένοντες.
- Ελέγχεται απαραίτητα αν υπάρχει ξεχωριστό υποδιαμέρισμα για τον EPB, το οποίο πρέπει επίσης να απελευθερωθεί. Η παράλειψή του είναι συχνή αιτία επιμονής των συμπτωμάτων.
- Ο χειρουργός προστατεύει τους λεπτούς κλάδους του επιπολής κερκιδικού νεύρου, που περνούν ακριβώς πάνω από το διαμέρισμα, και αφήνει ένα τμήμα του συνδέσμου, ώστε οι τένοντες να μη γλιστρούν εκτός θέσης.
- Η επέμβαση διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά.
Αποκατάσταση
- Πρώτες ημέρες: ελαφρύς επίδεσμος ή μικρός νάρθηκας, ανύψωση του χεριού, ήπια κίνηση των δαχτύλων και του αντίχειρα από την αρχή.
- 12-14 ημέρες: αφαίρεση ραμμάτων.
- Ελαφριές δραστηριότητες και εργασία γραφείου: συνήθως μέσα σε 1-2 εβδομάδες.
- Οδήγηση: όταν μπορείτε να κρατάτε σταθερά το τιμόνι χωρίς πόνο, συνήθως μετά από 1-2 εβδομάδες.
- Δυνατή λαβή, χειρωνακτική εργασία και φροντίδα μωρού χωρίς περιορισμούς: συνήθως μετά από 4-6 εβδομάδες.
Η ευαισθησία στην ουλή μπορεί να διαρκέσει μερικές εβδομάδες. Στις περισσότερες περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι πολύ καλό και οριστικό.
Επιπλοκές και κίνδυνοι
Η επέμβαση είναι ασφαλής, με σπάνιες επιπλοκές. Ο πιο σημαντικός κίνδυνος αφορά τον κλάδο του κερκιδικού νεύρου: ο ερεθισμός του μπορεί να προκαλέσει μούδιασμα ή καύσο στη ραχιαία πλευρά του αντίχειρα, που συνήθως είναι παροδικό, ενώ σπάνια σχηματίζεται επώδυνο νεύρωμα. Άλλοι κίνδυνοι είναι η ευαίσθητη ή πεπαχυσμένη ουλή, η λοίμωξη, η ολίσθηση των τενόντων εκτός θέσης και η ατελής απελευθέρωση, κυρίως όταν δεν αναγνωριστεί υποδιαμέρισμα.
Πρόληψη
Βοηθούν τα διαλείμματα στις επαναλαμβανόμενες κινήσεις του αντίχειρα, η αποφυγή της παρατεταμένης απόκλισης του καρπού και, για τις νέες μητέρες, ο σωστός τρόπος να σηκώνουν και να θηλάζουν το μωρό, με τον καρπό σε ουδέτερη θέση.
Κόστος
Το κόστος εξαρτάται από το αν αρκεί ο νάρθηκας, αν χρειαστεί έγχυση (με ή χωρίς καθοδήγηση υπερήχου) ή χειρουργική απελευθέρωση, από την κλινική, από την ασφαλιστική κάλυψη και από το αν θα χρειαστεί φυσικοθεραπεία. Για την τενοντίτιδα De Quervain η εκτίμηση γίνεται εξατομικευμένα στο ιατρείο, μετά την κλινική εξέταση.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πόσο διαρκεί η τενοντίτιδα De Quervain;
Με νάρθηκα και τροποποίηση των κινήσεων, πολλοί ασθενείς βελτιώνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες. Μετά από έγχυση κορτιζόνης ο πόνος υποχωρεί συνήθως μέσα σε λίγες ημέρες έως δύο εβδομάδες. Αν η πάθηση αφεθεί χωρίς θεραπεία, μπορεί να διαρκέσει μήνες και να περιορίζει σημαντικά τη χρήση του χεριού.
Θα περάσει μόνη της μετά την εγκυμοσύνη;
Συχνά ναι. Στις νέες μητέρες τα συμπτώματα υποχωρούν συνήθως σταδιακά, καθώς το μωρό μεγαλώνει, μειώνεται η ανάγκη να το σηκώνετε και ολοκληρώνεται ο θηλασμός. Μέχρι τότε, ο νάρθηκας και ο σωστός τρόπος να κρατάτε το μωρό μειώνουν σημαντικά τον πόνο.
Μπορώ να κάνω ένεση κορτιζόνης ενώ θηλάζω;
Η τοπική έγχυση κορτιζόνης στον καρπό θεωρείται γενικά συμβατή με τον θηλασμό, αφού η ποσότητα του φαρμάκου είναι μικρή και δρα τοπικά. Η απόφαση λαμβάνεται πάντως μαζί με τη μητέρα, αφού συζητηθούν τα οφέλη και οι εναλλακτικές, και, αν χρειαστεί, σε συνεννόηση με τον παιδίατρο.
Πονάει το χειρουργείο;
Η επέμβαση γίνεται με τοπική αναισθησία, οπότε νιώθετε μόνο την αρχική ένεση του αναισθητικού. Μετά, ο πόνος είναι συνήθως ήπιος και ελέγχεται με απλά παυσίπονα για λίγες ημέρες. Η ευαισθησία της ουλής υποχωρεί σταδιακά μέσα σε μερικές εβδομάδες, ενώ η ήπια χρήση του χεριού επιτρέπεται από τις πρώτες ημέρες.
Πότε μπορώ να οδηγήσω και να σηκώσω το μωρό;
Οδήγηση συνήθως μετά από 1-2 εβδομάδες, όταν κρατάτε σταθερά το τιμόνι χωρίς πόνο. Το μωρό μπορείτε να το σηκώνετε με προσοχή και σωστή τεχνική νωρίτερα, με τις παλάμες κάτω από το σώμα του. Η πλήρης, χωρίς περιορισμούς χρήση του χεριού έρχεται συνήθως στις 4-6 εβδομάδες.
Θα ξαναγίνει μετά το χειρουργείο;
Η υποτροπή μετά από πλήρη απελευθέρωση του διαμερίσματος είναι ασυνήθιστη. Όταν τα συμπτώματα επιμένουν, η συχνότερη αιτία είναι ένα υποδιαμέρισμα που δεν απελευθερώθηκε ή μια άλλη πάθηση, όπως η αρθρίτιδα της βάσης του αντίχειρα, και χρειάζεται επανεκτίμηση με κλινική εξέταση και υπέρηχο.
