Σύνδρομο Καρπιαίου Σωλήνα: Συμπτώματα, Διάγνωση & Θεραπεία

Το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα είναι η συχνότερη νευροπάθεια από πίεση στο άνω άκρο. Εμφανίζεται όταν το μέσο νεύρο πιέζεται στο σημείο όπου περνά από τον καρπό, μέσα σε ένα στενό ανατομικό κανάλι. Τα πρώτα σημάδια είναι συνήθως μούδιασμα και μυρμήγκιασμα στον αντίχειρα, τον δείκτη και τον μέσο, που ξυπνούν τον ασθενή τη νύχτα. Αν η πίεση συνεχιστεί για μεγάλο διάστημα, το νεύρο μπορεί να υποστεί μόνιμη βλάβη, με αδυναμία στη λαβή και ατροφία των μυών στη βάση του αντίχειρα. Όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα, η θεραπεία έχει πολύ καλά και σταθερά αποτελέσματα.

Τι είναι το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

Ο καρπιαίος σωλήνας είναι ένα στενό κανάλι στην παλαμιαία πλευρά του καρπού. Το έδαφος και τα τοιχώματά του σχηματίζονται από τα οστά του καρπού, ενώ την «οροφή» του αποτελεί ένας ισχυρός και ανελαστικός σύνδεσμος, ο εγκάρσιος σύνδεσμος του καρπού (καθεκτικός σύνδεσμος των καμπτήρων). Μέσα από αυτό το κανάλι περνούν εννέα καμπτήρες τένοντες των δαχτύλων και το μέσο νεύρο.

Το μέσο νεύρο δίνει αισθητικότητα στον αντίχειρα, τον δείκτη, τον μέσο και στο μισό του παράμεσου, την πλευρά που βλέπει προς τον μέσο. Κινητικά νευρώνει κυρίως τους μύες του θέναρος, στη βάση του αντίχειρα, που είναι απαραίτητοι για τη λαβή. Επειδή ο χώρος μέσα στον σωλήνα είναι περιορισμένος και δεν διατείνεται, οτιδήποτε αυξάνει τον όγκο του περιεχομένου του ή μειώνει τη διάμετρό του πιέζει το νεύρο. Ο μικρός δάχτυλος δεν επηρεάζεται, γιατί νευρώνεται από το ωλένιο νεύρο, μια λεπτομέρεια που βοηθά πολύ στη διάγνωση.

Είναι από τις συχνότερες παθήσεις στη χειρουργική χεριού και αγκώνα και δεν πρέπει να συγχέεται με την τενοντίτιδα De Quervain, που προκαλεί πόνο στην πλευρά του αντίχειρα χωρίς μούδιασμα.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Συνήθως δεν υπάρχει μία μόνο αιτία, αλλά συνδυασμός παραγόντων που προκαλούν πάχυνση του ιστού γύρω από τους τένοντες ή κατακράτηση υγρών:

• Επαναλαμβανόμενη κίνηση και δονήσεις: εργασίες με συνεχή κάμψη και έκταση του καρπού, δυνατή λαβή ή χρήση δονούμενων εργαλείων.

• Εγκυμοσύνη: η κατακράτηση υγρών, κυρίως στο τελευταίο τρίμηνο, προκαλεί συχνά συμπτώματα που υποχωρούν τις εβδομάδες μετά τον τοκετό.

• Υποθυρεοειδισμός: μπορεί να προκαλέσει οίδημα των μαλακών μορίων μέσα στον σωλήνα.

• Σακχαρώδης διαβήτης: τα νεύρα των διαβητικών είναι πιο ευάλωτα στην πίεση, ενώ συχνά συνυπάρχει πάχυνση του ιστού γύρω από τους τένοντες.

• Ρευματοειδής αρθρίτιδα: η φλεγμονή του αρθρικού υμένα γύρω από τους καμπτήρες τένοντες μειώνει τον διαθέσιμο χώρο.

• Κακώσεις του καρπού: ένα κάταγμα της πηχεοκαρπικής ή ένα εξάρθρημα των οστών του καρπού μπορεί να προκαλέσει οξεία ή όψιμη πίεση του νεύρου.

Η πάθηση είναι συχνότερη στις γυναίκες και μετά την ηλικία των 40 ετών. Η παχυσαρκία και η εμμηνόπαυση θεωρούνται επίσης επιβαρυντικοί παράγοντες. Συχνά συνυπάρχει με άλλες παθήσεις των τενόντων του χεριού, όπως ο εκτινασσόμενος δάκτυλος.

Συμπτώματα

Το χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι το νυχτερινό μούδιασμα. Ο ασθενής ξυπνά με «ναρκωμένο» χέρι και το τινάζει για να επανέλθει η αίσθηση. Στον ύπνο ο καρπός μένει συχνά λυγισμένος, θέση που αυξάνει την πίεση μέσα στον σωλήνα.

Άλλα συμπτώματα που περιγράφουν οι ασθενείς:

• μούδιασμα δαχτύλων και μυρμήγκιασμα στον αντίχειρα, τον δείκτη και τον μέσο κατά την οδήγηση, το κράτημα του κινητού ή το διάβασμα

• πόνος στον καρπό, που μπορεί να αντανακλά προς το αντιβράχιο και σπανιότερα έως τον ώμο

• αδεξιότητα στις λεπτές κινήσεις, όπως το κούμπωμα ή το πιάσιμο κερμάτων

• αντικείμενα που πέφτουν από τα χέρια χωρίς προφανή λόγο

• σε προχωρημένα στάδια, μόνιμη υπαισθησία και ατροφία των μυών του θέναρος

Στην αρχή τα ενοχλήματα είναι διαλείποντα και με τον καιρό εμφανίζονται και την ημέρα. Το μόνιμο μούδιασμα και η ατροφία των μυών δείχνουν ότι το νεύρο έχει ήδη υποστεί σημαντική βλάβη και ότι η αποσυμπίεση δεν πρέπει να καθυστερήσει.

Διάγνωση

Η διάγνωση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ελέγχεται η αισθητικότητα κάθε δαχτύλου, η δύναμη του αντίχειρα και η όψη των μυών του θέναρος. Δύο απλές δοκιμασίες δίνουν πολύτιμες πληροφορίες:

• Σημείο Tinel: η ελαφριά επίκρουση πάνω από τον καρπιαίο σωλήνα προκαλεί αίσθημα «ηλεκτρισμού» προς τα δάχτυλα.

• Δοκιμασία Phalen: ο ασθενής κρατά τους καρπούς σε πλήρη κάμψη για περίπου ένα λεπτό. Η εμφάνιση ή η επιδείνωση του μουδιάσματος υποδηλώνει πίεση του νεύρου.

Το ηλεκτρομυογράφημα (ΗΜΓ) με μέτρηση της ταχύτητας αγωγής των νεύρων επιβεβαιώνει τη διάγνωση και δείχνει τη βαρύτητα της βλάβης, που καθορίζει τη θεραπεία. Βοηθά επίσης να αποκλειστούν άλλες αιτίες μουδιάσματος, όπως η πίεση νευρικής ρίζας στον αυχένα στο πλαίσιο του αυχενικού συνδρόμου ή μια γενικευμένη πολυνευροπάθεια, που είναι συχνή στους διαβητικούς. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις ο υπέρηχος δείχνει διόγκωση του νεύρου ή ανατομικές παραλλαγές. Οι εξετάσεις αίματος (σάκχαρο, θυρεοειδής) βοηθούν στον εντοπισμό υποκείμενων παθήσεων.

Συντηρητική θεραπεία

Σε ήπιες ή πρόσφατες μορφές, και ιδιαίτερα όταν υπάρχει παροδική αιτία όπως η εγκυμοσύνη, η θεραπεία ξεκινά συντηρητικά:

• Νάρθηκας καρπού τη νύχτα: κρατά τον καρπό σε ουδέτερη θέση και μειώνει την πίεση στο νεύρο στη διάρκεια του ύπνου. Συχνά βελτιώνει αισθητά τα νυχτερινά συμπτώματα.

• Τροποποίηση δραστηριοτήτων: διαλείμματα στην επαναλαμβανόμενη εργασία, σωστή θέση του καρπού στο πληκτρολόγιο και αποφυγή παρατεταμένης κάμψης.

• Έγχυση κορτιζόνης: η τοπική ένεση στον καρπιαίο σωλήνα ελαττώνει το οίδημα γύρω από τους τένοντες. Προσφέρει συχνά ανακούφιση, η οποία όμως σε πολλούς ασθενείς είναι προσωρινή. Η ανταπόκριση στην ένεση έχει και διαγνωστική αξία, γιατί επιβεβαιώνει ότι τα συμπτώματα προέρχονται από τον καρπιαίο σωλήνα.

• Ρύθμιση υποκείμενων νόσων: θυρεοειδής, διαβήτης, ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Η συντηρητική αντιμετώπιση δεν ενδείκνυται όταν υπάρχει μόνιμη υπαισθησία, ατροφία του θέναρος ή σοβαρή βλάβη στο ΗΜΓ. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αναμονή μειώνει τις πιθανότητες πλήρους ανάκαμψης του νεύρου.

Χειρουργείο καρπιαίου σωλήνα

Το χειρουργείο καρπιαίου σωλήνα έχει έναν σκοπό: την αποσυμπίεση του μέσου νεύρου. Ο χειρουργός διατέμνει τον εγκάρσιο σύνδεσμο του καρπού, ώστε να αυξηθεί ο χώρος μέσα στον σωλήνα και να σταματήσει η πίεση. Ο σύνδεσμος επουλώνεται στη συνέχεια σε μεγαλύτερο μήκος και η λειτουργία του χεριού δεν επηρεάζεται.

Ανοικτή τεχνική. Γίνεται μια μικρή τομή λίγων εκατοστών στη βάση της παλάμης. Ο χειρουργός βλέπει απευθείας το νεύρο, τον σύνδεσμο και τυχόν ανατομικές παραλλαγές των νευρικών κλάδων. Είναι η πιο διαδεδομένη τεχνική, με πολύ καλά και σταθερά αποτελέσματα.

Ενδοσκοπική τεχνική. Η διατομή του συνδέσμου γίνεται από το εσωτερικό του σωλήνα με τη βοήθεια κάμερας, μέσα από μία ή δύο πολύ μικρές τομές. Σε ορισμένους ασθενείς προσφέρει λιγότερη ευαισθησία της ουλής και ελαφρώς ταχύτερη επιστροφή στην εργασία τις πρώτες εβδομάδες. Τα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα των δύο τεχνικών είναι παρόμοια. Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα και συζητείται αναλυτικά πριν από την επέμβαση.

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με τοπική αναισθησία, ενίοτε σε συνδυασμό με ελαφριά μέθη, και διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά. Πρόκειται για ημερήσια νοσηλεία: ο ασθενής επιστρέφει στο σπίτι του λίγες ώρες αργότερα, με ένα ελαφρύ επίδεσμο και χωρίς γύψο. Όταν πάσχουν και τα δύο χέρια, συνήθως χειρουργείται πρώτα το πιο συμπτωματικό, ώστε ο ασθενής να έχει πάντα ένα χέρι ελεύθερο για τις καθημερινές του ανάγκες.

Αποκατάσταση μετά την αποσυμπίεση μέσου νεύρου

• Από την πρώτη ημέρα: κίνηση των δαχτύλων και ανύψωση του χεριού πάνω από το επίπεδο της καρδιάς, για να περιοριστεί το οίδημα.

• Πρώτες ημέρες: το χέρι χρησιμοποιείται σε ελαφριές δραστηριότητες, όπως το φαγητό, το ντύσιμο και το κινητό. Πολλοί ασθενείς παρατηρούν ότι το νυχτερινό μούδιασμα υποχωρεί σχεδόν αμέσως.

• 14-15 ημέρες: αφαίρεση των ραμμάτων.

• Εργασία γραφείου: συνήθως μέσα σε 1-2 εβδομάδες, ανάλογα με το χέρι που χειρουργήθηκε και την ένταση της πληκτρολόγησης.

• Χειρωνακτική εργασία: συνήθως μετά από 4 εβδομάδες, καθώς η δυνατή λαβή και η στήριξη βάρους στην παλάμη ενοχλούν περισσότερο στην αρχή.

• Οδήγηση: όταν μπορείτε να κρατάτε σταθερά το τιμόνι χωρίς πόνο, συνήθως μετά από 1-2 εβδομάδες.

• Δύναμη λαβής: επανέρχεται σταδιακά μέσα σε 2-3 μήνες.

Η ανάκαμψη της αισθητικότητας εξαρτάται από τη βαρύτητα και τη διάρκεια της πίεσης πριν από το χειρουργείο. Όταν το νεύρο ήταν πιεσμένο για χρόνια, η αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει μήνες και να μην είναι πλήρης. Γι’ αυτό η έγκαιρη αντιμετώπιση έχει σημασία.

Επιπλοκές και κίνδυνοι

Πρόκειται για ασφαλή επέμβαση, με χαμηλό ποσοστό επιπλοκών. Η συχνότερη ενόχληση είναι η ευαισθησία στην ουλή και ο πόνος στις δύο πλευρές της βάσης της παλάμης (pillar pain), που υποχωρούν σταδιακά μέσα σε λίγους μήνες. Σπάνια μπορεί να εμφανιστούν λοίμωξη του τραύματος, τραυματισμός μικρού νευρικού κλάδου, σύνδρομο σύνθετου περιοχικού πόνου ή ατελής απελευθέρωση του συνδέσμου, με επιμονή των συμπτωμάτων. Η υποτροπή μετά από πλήρη αποσυμπίεση είναι ασυνήθιστη.

Πρόληψη

Δεν προλαμβάνονται όλες οι περιπτώσεις. Βοηθούν όμως τα τακτικά διαλείμματα στην επαναλαμβανόμενη εργασία, η ουδέτερη θέση του καρπού στο γραφείο, η αποφυγή υπερβολικής δύναμης στη λαβή εργαλείων και η καλή ρύθμιση του σακχάρου και του θυρεοειδούς.

Κόστος

Το κόστος διαφέρει από ασθενή σε ασθενή και εξαρτάται από το αν αρκεί η συντηρητική θεραπεία ή χρειάζεται χειρουργείο, από την τεχνική (ανοικτή ή ενδοσκοπική), από την κλινική όπου θα γίνει η επέμβαση, από την ασφαλιστική κάλυψη, δημόσια ή ιδιωτική, και από το αν θα χρειαστεί φυσικοθεραπεία μετά. Η ακριβής εκτίμηση για το σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα γίνεται εξατομικευμένα στο ιατρείο, μετά την κλινική εξέταση και τον έλεγχο του ΗΜΓ.

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)