Τα κατάγματα στην παιδική ηλικία αποτελούν έναν από τους πιο συχνούς λόγους επίσκεψης στα ορθοπαιδικά επείγοντα. Τα παιδικά οστά διαφέρουν σημαντικά από τα ενήλικα: είναι πιο πορώδη, πιο ελαστικά, περιβάλλονται από παχύ περιόστεο και, σημαντικότερα, διαθέτουν αυξητικές πλάκες που αποτελούν ζώνες ανάπτυξης. Αυτές οι ιδιαιτερότητες σημαίνουν ότι τα παιδικά κατάγματα εμφανίζουν μοναδικούς τύπους, θεραπεύονται διαφορετικά και έχουν γενικά εξαιρετική πρόγνωση χάρη στην αναγεννητική ικανότητα του αναπτυσσόμενου σκελετού.
Η δυνατότητα αναδιαμόρφωσης, δηλαδή η ικανότητα του αναπτυσσόμενου οστού να διορθώσει σταδιακά μια παραμόρφωση με τον χρόνο, αποτελεί ένα μοναδικό πλεονέκτημα που δεν υπάρχει στους ενήλικες. Ωστόσο, ορισμένα κατάγματα, ιδιαίτερα αυτά που αφορούν αυξητικές πλάκες, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μην επηρεαστεί η ανάπτυξη.
Ο εξειδικευμένος ορθοπαιδικός χειρουργός Κρίθυμος Θωμάς αντιμετωπίζει τα παιδικά κατάγματα με κατανόηση της μοναδικής βιολογίας του αναπτυσσόμενου σκελετού. Η σωστή αξιολόγηση, η κατάλληλη θεραπεία και η παρακολούθηση ανάπτυξης εξασφαλίζουν τα βέλτιστα αποτελέσματα.
Πώς διαφέρει το παιδικό οστό
Τα παιδικά οστά διαφέρουν ριζικά από τα ενήλικα σε τρία βασικά σημεία: τις αυξητικές πλάκες, το παχύ περιόστεο και τη δυνατότητα αναδιαμόρφωσης.
Αυξητικές πλάκες
Οι αυξητικές πλάκες βρίσκονται κοντά στα άκρα των μακρών οστών και αποτελούν τις ζώνες επιμήκυνσης. Αποτελούνται από χόνδρο που σταδιακά μετατρέπεται σε οστό. Η αυξητική πλάκα αποτελεί ασθενέστερο σημείο σε σύγκριση με τον σύνδεσμο, γεγονός που σημαίνει ότι τραυματισμοί που σε ενήλικες θα προκαλούσαν διάστρεμμα, σε παιδιά μπορεί να προκαλέσουν κάταγμα αυξητικής πλάκας. Η βλάβη αυξητικής πλάκας μπορεί δυνητικά να επηρεάσει τη μελλοντική ανάπτυξη.
Ταχεία επούλωση
Η ταχύτητα επούλωσης στα παιδιά αποτελεί ένα εντυπωσιακό χαρακτηριστικό. Κατάγματα που σε ενήλικες χρειάζονται δέκα έως δώδεκα εβδομάδες, σε παιδιά μπορεί να επουλωθούν σε τρεις έως τέσσερις. Αυτό οφείλεται στο παχύ, ενεργό περιόστεο που παράγει νέο οστό γρήγορα, στην πλούσια αιμάτωση και στη γενική αναγεννητική ικανότητα. Η ταχεία επούλωση σημαίνει ότι η ακινητοποίηση είναι βραχύτερη, μειώνοντας τον κίνδυνο δυσκαμψίας και μυϊκής ατροφίας.
Ιδιαίτερες κλινικές καταστάσεις
Ορισμένες κλινικές καταστάσεις απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στα παιδικά κατάγματα.
Παθολογικά κατάγματα
Τα παθολογικά κατάγματα σε παιδιά μπορεί να οφείλονται σε καλοήθεις κύστεις οστών, ινώδη δυσπλασία ή, σπανιότερα, κακοήθεις νεοπλασίες. Ένα κάταγμα μετά ελάχιστο τραύμα ή μια ύποπτη ακτινολογική εμφάνιση πρέπει να διερευνάται ώστε να αποκλειστεί υποκείμενη παθολογία.
Κατάγματα και μη τραυματική αιτία
Σε βρέφη και μικρά παιδιά, κατάγματα χωρίς σαφή ιστορικό τραυματισμού ή κατάγματα που δεν ταιριάζουν με τον περιγραφόμενο μηχανισμό πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά. Ο ιατρός αξιολογεί τη συνολική κλινική εικόνα ώστε να διασφαλίσει τη σωστή φροντίδα του παιδιού.
Παχύ περιόστεο
Το περιόστεο στα παιδιά είναι σημαντικά πιο παχύ και ισχυρό. Σε πολλά κατάγματα, μία πλευρά του περιοστέου παραμένει ακέραιη, λειτουργώντας ως αρθρωτός μεντεσές που αποτρέπει σημαντική μετατόπιση και διευκολύνει την ανάταξη. Αυτό εξηγεί γιατί πολλά παιδικά κατάγματα είναι ατελή.
Αναδιαμόρφωση
Η αναδιαμόρφωση αποτελεί τη μοναδική ικανότητα του αναπτυσσόμενου οστού να διορθώσει σταδιακά μια γωνίωση μετά κάταγμα. Εξαρτάται από τρεις παράγοντες: την ηλικία, δηλαδή όσο νεότερο το παιδί τόσο μεγαλύτερη η ικανότητα, την εγγύτητα στην αυξητική πλάκα, και το επίπεδο παραμόρφωσης, δηλαδή γωνιώσεις στο επίπεδο κίνησης αρθρώσεων αναδιαμορφώνονται καλύτερα από στροφικές παραμορφώσεις.
Τύποι παιδικών καταγμάτων
Τα παιδικά κατάγματα εμφανίζουν μοναδικούς τύπους που δεν υπάρχουν στους ενήλικες.
Κάταγμα χλωρού ξύλου (greenstick)
Ένα ατελές κάταγμα στο οποίο η μία πλευρά σπάει ενώ η αντίθετη λυγίζει χωρίς να σπάσει πλήρως, όπως ένα φρέσκο κλαδί. Αντιμετωπίζεται συντηρητικά, αν και μπορεί να χρειαστεί ανάταξη αν υπάρχει σημαντική γωνίωση. Η ατελής αυτή φύση σημαίνει ότι η σταθερότητα είναι μερικώς διατηρημένη.
Κάταγμα buckle (torus)
Ένα κάταγμα συμπίεσης στο οποίο ο φλοιός κάμπτεται προς τα έξω χωρίς να σπάσει πλήρως. Αποτελεί τον πιο σταθερό τύπο, αντιμετωπίζεται με αφαιρούμενο νάρθηκα για τρεις έως τέσσερις εβδομάδες. Δεν χρειάζεται ανάταξη ούτε ακτινολογική παρακολούθηση πέρα από την αρχική διάγνωση.
Κάταγμα αυξητικής πλάκας (Salter-Harris)
Η ταξινόμηση Salter-Harris κατηγοριοποιεί τα κατάγματα αυξητικής πλάκας σε πέντε τύπους. Τύπος I: διολίσθηση μέσω πλάκας χωρίς οστικό κάταγμα. Τύπος II: ο πιο συχνός, περιλαμβάνει κάταγμα που εκτείνεται στη μετάφυση. Τύπος III: κάταγμα εκτεινόμενο στην επίφυση και αρθρική επιφάνεια. Τύπος IV: κάταγμα μέσω μετάφυσης, αυξητικής πλάκας και επίφυσης. Τύπος V: σύνθλιψη αυξητικής πλάκας, σπάνιο αλλά σοβαρό. Η σημασία αφορά την πρόγνωση: οι τύποι III-V εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο πρώιμης σύγκλεισης.
Η κατανόηση της ταξινόμησης Salter-Harris αποτελεί κρίσιμο στοιχείο. Ο τύπος I μπορεί να μην φαίνεται στην ακτινογραφία, καθώς η γραμμή κατάγματος περνάει μέσω χόνδρινου ιστού που δεν απεικονίζεται. Η διάγνωση βασίζεται στην κλινική εξέταση: ευαισθησία στην πάλπηση ακριβώς πάνω στην αυξητική πλάκα μετά τραυματισμό θέτει την υποψία. Η αντιμετώπιση σε ύποπτο τύπο I, ακόμη και με φυσιολογικές ακτινογραφίες, είναι ακινητοποίηση και επανεκτίμηση.
Ο τύπος II αποτελεί τον πιο συχνό και εμφανίζει γενικά εξαιρετική πρόγνωση. Η μετάφυση, δηλαδή ένα μεταφυσιακό τρίγωνο γνωστό ως τρίγωνο Thurston-Holland, παραμένει συνδεδεμένη με την επίφυση. Αυτό σημαίνει ότι η αιμάτωση της αυξητικής πλάκας δεν διαταράσσεται σημαντικά, εξηγώντας την καλή πρόγνωση.
Οι τύποι III και IV αφορούν ενδαρθρικά κατάγματα που απαιτούν ανατομική ανάταξη. Η βαθμίδα στην αρθρική επιφάνεια μπορεί να οδηγήσει σε μετατραυματική αρθρίτιδα αν δεν αποκατασταθεί. Επιπλέον, η γραμμή κατάγματος μέσω αυξητικής πλάκας αυξάνει τον κίνδυνο πρώιμης σύγκλεισης, γι’ αυτό η μακροπρόθεσμη παρακολούθηση αποτελεί κρίσιμο μέρος.
Τα πιο συχνά παιδικά κατάγματα
- Κάταγμα αντιβραχίου: ο πιο συχνός τύπος μετά πτώση σε τεντωμένο χέρι. Κατάγματα buckle και greenstick ιδιαίτερα συχνά στο άπω τρίτο κερκίδας.
- Υπερκονδύλιο κάταγμα βραχιονίου: το πιο συχνό κάταγμα αγκώνα σε παιδιά, σοβαρό λόγω κινδύνου αγγειακής βλάβης.
- Κάταγμα κλείδας: πολύ συχνό μετά πτώση, σχεδόν πάντα συντηρητική αντιμετώπιση με εξαιρετική επούλωση.
- Κάταγμα ποδοκνημικής: κατάγματα Salter-Harris II στο άπω περόνης ή κνήμης κατά αθλητισμό.
- Κάταγμα μηριαίου: σπανιότερο αλλά σοβαρό, αντιμετώπιση ανάλογα ηλικίας.
Το υπερκονδύλιο κάταγμα: Ιδιαίτερη σημασία
Το υπερκονδύλιο κάταγμα βραχιονίου αποτελεί το πιο σημαντικό παιδικό κάταγμα λόγω κινδύνου επιπλοκών. Συμβαίνει μετά πτώση από ύψος, τραμπολίνο ή μονόζυγο. Η βραχιόνιος αρτηρία και το μέσο νεύρο βρίσκονται αμέσως μπροστά σε κίνδυνο. Η αξιολόγηση νευραγγειακής κατάστασης αποτελεί πρώτη προτεραιότητα: κερκιδικός σφυγμός, αισθητικότητα, κινητικότητα και τριχοειδική επαναπλήρωση ελέγχονται αμέσως.
Τα μετατοπισμένα υπερκονδύλια αντιμετωπίζονται χειρουργικά με κλειστή ανάταξη και διαδερμικές βελόνες Kirschner υπό ακτινοσκοπική καθοδήγηση. Η σωστή ανάταξη αποτελεί κρίσιμο παράγοντα ώστε να αποφευχθεί η γωνιακή παραμόρφωση cubitus varus, γνωστή ως gunstock deformity, που αποτελεί τη συχνότερη μακροπρόθεσμη επιπλοκή.
Η πρώιμη αναγνώριση αγγειακής βλάβης αποτελεί θέμα ζωτικής σημασίας. Η απουσία κερκιδικού σφυγμού μετά ανάταξη, ιδιαίτερα με σημεία ισχαιμίας στα δάχτυλα, αποτελεί εξαιρετικά επείγουσα κατάσταση που μπορεί να απαιτήσει αγγειογραφία ή χειρουργική διερεύνηση.
Η cubitus varus, δηλαδή η γωνιακή παραμόρφωση του αγκώνα προς τα μέσα, αποτελεί τη συχνότερη μακροπρόθεσμη επιπλοκή υπερκονδυλίου κατάγματος, οφειλόμενη σε ανεπαρκή ανάταξη στο μετωπιαίο επίπεδο. Η σωστή διεγχειρητική ακτινοσκοπική αξιολόγηση, με έλεγχο ευθυγράμμισης στο μετωπιαίο και πλάγιο επίπεδο, μειώνει σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο.
Η νευρολογική βλάβη στα υπερκονδύλια κατάγματα μπορεί να αφορά το μέσο, το πρόσθιο ενδόστεο ή το κερκιδικό νεύρο. Η πλειονότητα αυτών των βλαβών αφορά νευραπραξία που ανακάμπτει αυτόματα σε εβδομάδες έως μήνες. Ο νευρολογικός έλεγχος πριν και μετά κάθε χειρισμό αποτελεί απαραίτητο μέρος τεκμηρίωσης.
Θεραπεία παιδικών καταγμάτων
Η θεραπεία παιδικών καταγμάτων διαφέρει σημαντικά. Η αναδιαμόρφωση σημαίνει ότι μεγαλύτερη γωνίωση μπορεί να γίνει αποδεκτή σε σύγκριση με ενήλικες.
- Κατάγματα buckle: αφαιρούμενος νάρθηκας, τρεις εβδομάδες, εξαιρετική πρόγνωση.
- Κατάγματα greenstick: γύψος, ανάταξη αν η γωνίωση υπερβαίνει τα αποδεκτά.
- Κατάγματα αυξητικής πλάκας I-II: γύψος, ανάταξη αν χρειάζεται, παρακολούθηση.
- Κατάγματα τύπου III-IV: ανατομική χειρουργική ανάταξη λόγω αρθρικής συμμετοχής.
- Υπερκονδύλια μετατοπισμένα: κλειστή ανάταξη και βελόνες Kirschner.
- Κατάγματα μηριαίου: νάρθηκας spica σε μικρά, ελαστικοί ήλοι σε μεγαλύτερα.
Η ενημέρωση γονέων αποτελεί βασικό μέρος. Οι γονείς πρέπει να κατανοήσουν τη φυσική πορεία, τα σημεία παρακολούθησης, τη σημασία τήρησης ακινητοποίησης, τις ρεαλιστικές προσδοκίες και ότι ο εξόγκωμα πώρωσης που μπορεί να εμφανιστεί θα μικρύνει σταδιακά με τον χρόνο χάρη στην αναδιαμόρφωση.
Παρακολούθηση ανάπτυξης
Σε κατάγματα αυξητικής πλάκας, η μακροπρόθεσμη παρακολούθηση ανάπτυξης αποτελεί κρίσιμο μέρος. Η πρώιμη σύγκλειση αυξητικής πλάκας μπορεί να εμφανιστεί μήνες μετά, οδηγώντας σε βράχυνση μέλους ή γωνιακή παραμόρφωση. Η παρακολούθηση γίνεται κλινικά, με μέτρηση μήκους, και ακτινολογικά για τουλάχιστον ένα χρόνο. Η πρώιμη αναγνώριση επιτρέπει θεραπευτικές παρεμβάσεις, όπως εκσκαφή οστικής γέφυρας ή κατευθυνόμενη ανάπτυξη, πριν η παραμόρφωση γίνει σημαντική.
Η μερική σύγκλειση αυξητικής πλάκας, δηλαδή η σύγκλειση μόνο ενός τμήματος ενώ το υπόλοιπο συνεχίζει να αναπτύσσεται, αποτελεί ιδιαίτερα πρόκληση καθώς μπορεί να οδηγήσει σε γωνιακή παραμόρφωση. Η πρώιμη αναγνώριση μέσω μαγνητικής τομογραφίας, που απεικονίζει τη γέφυρα οστού μέσα στην αυξητική πλάκα, επιτρέπει χειρουργική αντιμετώπιση πριν η παραμόρφωση εξελιχθεί σημαντικά.
Η πλήρης σύγκλειση αυξητικής πλάκας σε ένα μέλος ενώ το αντίθετο συνεχίζει να αναπτύσσεται μπορεί να οδηγήσει σε ανισοσκελία, δηλαδή διαφορά μήκους μελών. Η παρακολούθηση εξασφαλίζει ότι αυτή η κατάσταση αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται κατάλληλα.
Αποκατάσταση στα παιδιά
Η αποκατάσταση στα παιδιά είναι γενικά ταχύτερη. Η δυσκαμψία μετά ακινητοποίηση αποτελεί σπάνιο πρόβλημα, καθώς τα παιδιά ανακτούν γρήγορα εύρος μέσω φυσικής δραστηριότητας. Η φυσικοθεραπεία δεν χρειάζεται συστηματικά, σε αντίθεση με ενήλικες. Εξαίρεση αποτελούν τα κατάγματα αγκώνα, όπου η ενεργητική κινητοποίηση μπορεί να χρειαστεί. Αντενδείκνυται η παθητική κινητοποίηση αγκώνα σε παιδιά λόγω κινδύνου ετερότοπης οστεοποίησης.
Η σταδιακή επιστροφή σε αθλητισμό ακολουθεί τα ίδια κριτήρια: τεκμηριωμένη επούλωση, πλήρες εύρος κίνησης, επαρκής δύναμη, αίσθηση ασφάλειας.
Ένα σημαντικό σημείο αφορά τη μη ενθάρρυνση παθητικής κινητοποίησης αγκώνα σε παιδιά. Σε αντίθεση με ενήλικες, η βίαιη ή παθητική κινητοποίηση αγκώνα σε παιδιά μπορεί να προκαλέσει ετερότοπη οστεοποίηση, δηλαδή σχηματισμό οστού σε μαλακά μέρη γύρω από τον αγκώνα, χειροτερεύοντας τη δυσκαμψία. Η σωστή προσέγγιση είναι η ενεργητική κινητοποίηση, δηλαδή κινήσεις που εκτελεί το ίδιο το παιδί ενεργά.
Η ψυχολογική υποστήριξη αποτελεί σημαντικό μέρος, ιδιαίτερα σε παιδιά που φοβούνται τη βελόνα, τον γύψο ή το χειρουργείο. Η σωστή, ηλικιακά κατάλληλη επικοινωνία, η ενθάρρυνση και η δημιουργία ασφαλούς περιβάλλοντος βοηθούν σημαντικά. Η ενημέρωση γονέων ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν το παιδί αποτελεί εξίσου σημαντικό μέρος.
Η επιστροφή στο σχολείο εξαρτάται από τον τύπο κατάγματος και τη δυνατότητα λειτουργίας. Στα περισσότερα κατάγματα, η επιστροφή είναι εφικτή μέσα σε λίγες ημέρες, αν και η συμμετοχή σε φυσική αγωγή και αθλητισμό αναστέλλεται μέχρι την τεκμηριωμένη επούλωση.
Πρόληψη
Η πρόληψη παιδικών καταγμάτων βασίζεται σε ασφάλεια παιχνιδιού, σωστό εξοπλισμό, εποπτεία, κατάλληλες δραστηριότητες ανάλογα ηλικίας και σωστή θρέψη με ασβέστιο και βιταμίνη D.
- Χρήση κράνους σε ποδηλασία, πατίνι, skateboard.
- Προστατευτικός εξοπλισμός σε αθλήματα επαφής.
- Κατάλληλο υπόστρωμα σε παιδικές χαρές, αποφυγή σκληρών επιφανειών.
- Εποπτεία σε τραμπολίνο, μονόζυγο, αναρρίχηση, ιδιαίτερα κάτω των έξι.
- Σωστή θρέψη με γαλακτοκομικά, ασβέστιο, βιταμίνη D, πρωτεΐνη.
- Αποφυγή υπερεξειδίκευσης σε ένα άθλημα σε πολύ μικρή ηλικία.
Η ασφάλεια σε τραμπολίνο αποτελεί ιδιαίτερο σημείο, καθώς αποτελεί σημαντική αιτία παιδικών καταγμάτων, ιδιαίτερα υπερκονδυλίων. Η σωστή χρήση περιλαμβάνει ένα παιδί ανά τραμπολίνο, προστατευτικό δίκτυ, εποπτεία ενηλίκου, αποφυγή κωλοτούμπων και αποφυγή χρήσης κάτω των έξι ετών.
Η σωστή θρέψη αποτελεί θεμελιώδες μέρος ισχυρών οστών στα παιδιά. Η επαρκής πρόσληψη γαλακτοκομικών, ασβεστίου, βιταμίνης D μέσω ήλιου ή συμπληρωμάτων και πρωτεΐνης εξασφαλίζει αναπτυσσόμενα οστά ισχυρά. Η ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου μπορεί να αδυνατίσει τα οστά αυξάνοντας τον κίνδυνο.
Η ποικιλία αθλητικών δραστηριοτήτων αντί πρώιμης εξειδίκευσης σε ένα μόνο άθλημα αναπτύσσει ισορροπημένο μυοσκελετικό σύστημα και μειώνει τον κίνδυνο τραυματισμών υπερχρήσης συμπεριλαμβανομένων καταγμάτων κόπωσης σε νεαρούς αθλητές.
Κόστος
Το κόστος εξαρτάται από τον τύπο αντιμετώπισης.
- Συντηρητική αντιμετώπιση με γύψο, νάρθηκα ή ειδικό spica.
- Χειρουργική σταθεροποίηση με βελόνες Kirschner ή ελαστικούς ήλους.
- Τη μακροπρόθεσμη παρακολούθηση ανάπτυξης σε κατάγματα αυξητικής πλάκας.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τα παιδικά κατάγματα είναι σοβαρά;
Τα περισσότερα παιδικά κατάγματα αντιμετωπίζονται συντηρητικά με εξαιρετική πρόγνωση χάρη στην αναδιαμόρφωση και την ταχεία επούλωση του αναπτυσσόμενου οστού. Ορισμένα κατάγματα, ιδιαίτερα τα υπερκονδύλια και τα κατάγματα αυξητικής πλάκας τύπου III-V, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή λόγω κινδύνου νευραγγειακής βλάβης ή πιθανής διαταραχής ανάπτυξης.
Θα χρειαστεί χειρουργείο;
Η μεγάλη πλειονότητα αντιμετωπίζεται συντηρητικά με γύψο ή νάρθηκα. Χειρουργική χρειάζεται σε μετατοπισμένα υπερκονδύλια κατάγματα, σε κατάγματα αυξητικής πλάκας τύπου III-IV που αφορούν αρθρική επιφάνεια, σε ανοιχτά κατάγματα, σε κατάγματα μηριαίου σε μεγαλύτερα παιδιά και σε κατάγματα που δεν μπορούν να αναταχθούν ικανοποιητικά κλειστά.
Θα επηρεαστεί η ανάπτυξη;
Στη μεγάλη πλειονότητα των παιδικών καταγμάτων, η ανάπτυξη δεν επηρεάζεται. Η τακτική παρακολούθηση ανάπτυξης μετά κάταγμα αυξητικής πλάκας εξασφαλίζει πρώιμη αναγνώριση τυχόν προβλημάτων. Τα κατάγματα τύπου I-II Salter-Harris εμφανίζουν εξαιρετική πρόγνωση σε ποσοστό που ξεπερνά το ενενήντα πέντε τοις εκατό.
Τι είναι η αναδιαμόρφωση;
Η αναδιαμόρφωση αποτελεί τη μοναδική ικανότητα του αναπτυσσόμενου σκελετού να διορθώσει σταδιακά γωνιώσεις μετά κάταγμα χωρίς χειρουργική παρέμβαση. Εξαρτάται κυρίως από ηλικία, εγγύτητα στην αυξητική πλάκα και επίπεδο παραμόρφωσης σε σχέση με το επίπεδο κίνησης γειτονικής άρθρωσης.
Πόσο γρήγορα επουλώνονται;
Τα παιδικά οστά επουλώνονται σημαντικά ταχύτερα σε σύγκριση με ενήλικες. Η ακινητοποίηση χρειάζεται τρεις έως έξι εβδομάδες ανάλογα με τη θέση και τη βαρύτητα. Η πλήρης λειτουργική αποκατάσταση ακολουθεί ταχέως μέσω φυσικής δραστηριότητας.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ τον ορθοπαιδικό;
Μετά πτώση ή τραυματισμό με πόνο, πρήξιμο, παραμόρφωση ή αδυναμία χρήσης χεριού ή ποδιού, η αξιολόγηση από ορθοπαιδικό με ακτινογραφίες καθορίζει τον τύπο κατάγματος και τη σωστή θεραπευτική αντιμετώπιση.
